/
صفحه اصلی
/
خبرخوان
/
ارتباط با ما
/
¤ ۱۳۹۹ چهارشنبه ۷ خرداد
تاریخ ارسال:۱۳۹۶ يکشنبه ۱۲ شهريور
چاپ خبر
درس خارج فقه - حج - ۱۲شهریور ۱۳۹۶ درس خارج فقه - حج - ۱۲شهریور ۱۳۹۶
بسم  الله الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمين و الصلاة والسلام علي سيدنا و نبينا إبي القاسم المصطفي محمد صلي الله عليه و آله و علي آله الطيبين الطاهرين، اللهم اشرح صدورنا لأنوار قدسك و وفقنا للعلم و العمل الصالح، اللهم افتح علينا أبواب مدائن معرفتك و أدخلنا فيها و عرّفنا جميع مراتبها و منازلها و مقاماتها و أرفعنا إلي أعلي مراتبها
آمين يا ربّ العالمين

***   ***   ***

«في الحج الواجب بالنذر والعهد واليمين ويشترط في انعقادها: البلوغ، والعقل، والقصد، والاختيار. فلا تنعقد من الصبي وإن بلغ عشراً وقلنا بصحة عباداته وشرعيتها، لرفع قلم الوجوب عنه. وكذا لا تصح‌ من المجنون، والغافل، والساهي، والسكران، والمكره. والأقوى صحتها من الكافر. وفاقاً للمشهور في اليمين خلافاً لبعض، وخلافاً للمشهور في النذر، وفاقاً لبعض، وذكروا في وجه الفرق: عدم اعتبار قصد القربة في اليمين واعتباره في النذر، ولا تتحقق القربة في الكافر.»

***   ***   ***

بحث استطاعت و شرایط وجوب حج را بحث کردیم؛ این فصل اول بود. امروز ان‌شاءالله با حول و قوه الهی فصل دوم از کتاب الحج عروه و کتاب حضرت امام رضوان‌الله تعالی علیه شروع می‌کنیم. امروز عبارت را توضیح دهیم ان‌شاءالله فردا به بحث می‌پردازیم.
فرمودند: وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً؛ این وجوب حج است بالاستطاعه. دقت بفرمایید وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً. علما می‌فرمایند این حج بالاستطاعه است. حج بالاستطاعه را تا الآن بحث کرده‌ایم. استطاعت مالی، استطاعت بدنی، تخلیه سرب، امنیت؛ این‌ها شرایط استطاعت است. حالا گاهی هست که وجوب حج بالاستطاعه نیست؛ به نذر است، به عهد است، به یمین است. حج را بر خودش واجب می‌کند، نه به خاطر استطاعت؛ بلکه به خاطر نذر یا عهد یا یمین. قسم می‌خورد که من سال آینده به حج می‌روم. پول هم ندارد. اینجا حج بر او واجب می‌شود. به این حج واجب بالنذر گفته می‌شود. حج واجب بالعهد. می‌گوید عاهدت الله ان احج. حج به یمین. قسم می‌خورد که من سال آینده به حج می‌روم.
بحث در این است که آیا حج با نذر و عهد و یمین بر مکلف واجب می‌شود یا خیر؟ مشهور اصحاب گفته‌اند که بله واجب می‌شود. اگر کسی نذر و عهد کرد و قسم خورد حج بر او واجب می‌شود. منتهی در وجوب حج به نذر و عهد و یمین همان شرایط عامه تکلیف که قبلاً بحث کردیم لازم است. شرط وجوب حج به استطاعت چه بود؟ شرایط عامه بلوغ و عقل و استطاعت بود. بر غیر بالغ و غیر بالغ حج واجب نیست. قبلاً این‌ها را بحث کرده‌ایم. در حج با نذر و عهد و یمین هم همین شرایط تکلیف هست.
بنابراین لایجب الحج بالنذر على الصبي؛ لا یجب الحج بالنذر علی المجنون. کسی که مجنون است یا صبی است نذر کند یا عهد کند یا قسم بخورد که حج انجام دهد واجب نیست. یک شرط دیگرش اسلام است. اما در مورد بلوغ و عقل و اختیار هیچ بحثی نیست که بر غیر بالغ و صبی و مجنون حج نذری و عهدی و یمینی واجب نیست. مشهور گفته‌اند که اگر کسی قسم خورد و نذر کرد حج بر او واجب می‌شود. آن چیزی که معرکه آرای اصحاب است و در آن تعارض وجود دارد این مسئله است که آیا شرط اسلام هست یا نیست. یعنی چه؟ یعنی اگر یک کافر نذر کرد؛ همان‌طور که ما مسلمان نذر می‌کنیم؛ نذر کرد که به حج برود؛ یک کافر عهد کرد که به حج برود؛ یا یک کافر قسم خورد که به حج برود؛ آیا اسلام در وجوب حج نذری و عهدی و یمینی شرط هست یا خیر؟ این محور و محل بحث آرای اصحاب است و باید وارد شویم و به تفصیل استدلال موافق و مخالف را بیان کنیم.

در فصل دوم عبارت مرحوم سید این است:
{فصل في الحجّ الواجب بالنذر و العهد و اليمين‌}
«و يشترط في انعقادها البلوغ و العقل و القصد و الاختيار؛ فلا تنعقد من الصبيّ و إن بلغ عشراً و قلنا بصحّة عباداته و شرعيّتها، لرفع قلم الوجوب عنه، و كذا لا تصحّ من المجنون و الغافل و الساهي و السكران و المكره؛ و الأقوى صحّتها من الكافر ...»
«في الحج الواجب بالنذر والعهد واليمين» سه چیز؛ نذر و عهد و یمین. «ويشترط في انعقادها: البلوغ» وجوب نذر و عهد و یمین شرایطی دارد که اولین شرط آن بلوغ است. علیرغم اینکه اصحاب گفته‌اند عبادات صبی مشروع است اما اگر به بلوغ نرسید و نذر کرد واجب نمی‌شود، عهد کرد واجب نمی‌شود، قسم خورد واجب نمی‌شود. بنابراین اولین شرط وجوب حج در نذر و عهد و یمین البلوغ است. دومین شرط عقل ست. اگر مجنون شرط کند نذرش نافذ نیست. سومین شرطش قصد است. یعنی چه؟ یعنی شخص با قصد نذر کند. اگر سهواً گفت، اشتباهی گفت موجب وجوب حج نمی‌شود. «والقصد والاختيار.» نقطه مقابل اختیار اضطرار است. اگر کسی را مجبور کردند که تو قسم بخور می‌خواهم به حج بروم. او ناچار شد و قسم خورد، این قسم نافذ نیست.
بنابراین «ويشترط في انعقادها: البلوغ، والعقل، والقصد، والاختيار.» در وجوب حج منعقد با نذر و عهد و یمین بلوغ و عقل و قصد و اختیار شرط است. نتیجه چه می‌شود؟ «فلا تنعقد من الصبي» چون به بلوغ نرسیده است. «وإن بلغ عشراً» ولو اینکه آن صبی ده سالش شده است، ممیز است، نماز می‌خواند، روزه هم می‌گیرد اما اگر بخواهد برای حج نذر کند نذرش نافذ نیست. «وإن بلغ عشراً وقلنا بصحة عباداته وشرعيتها». قبلاً مکرر بحث شده است که آیا عبادات صبی مشروعیت دارد یا خیر؟ مشهور می‌فرمایند بله مشروعیت دارد. عبادات صبی صحیح است و شرعی هم هست.
اگر کسی در زمین غصبی نماز خواند؛ همه شرایط را هم دارد. وضو گرفت، غسل کرد، صحت قرائت داشت، جهت قبله‌اش درست است. نمازش صحیح است اما آیا مشروع است؟ چون نهی دارد. صبی هست که مثلاً شش‌ساله است. ممیز هم نیست اما حمد و سوره‌اش صحیح است. نمازش را خوب می‌خواند و قرائتش هم صحیح است اما شرعی‌ات دارد؟ ندارد. بنابراین هر جا شرعی‌ات داشته باشد صحیح است اما لیس کل صحیح بشرعی.
حالا چرا حج به نذر برای صبی تکلیف آور نیست؟ «لرفع قلم الوجوب عنه» چون قلم تکلیف بر او تعیین نشده است. «وكذا لا تصح‌من المجنون، والغافل، والساهي، والسكران، والمكره.» همان‌طور که از صبی حج نذری قبول نیست، از مجنون و کسی که غافل است و سهواً نذر کرده است هم قبول نیست؛ یا کسی که سکران است، مست است، در مستی قسم می‌خورد که حج به جا بیاورد، یا کسی که مکره است. حدیث رفع خاطرتان هست.
تا اینجا راجع صبی و مجنون و مضطر و مکره و ساهی بود. اما کافر چطور؟ اگر کافر نذر کرد، قسم خورد، عهد کرد که نذر به جا بیاورد آیا بر او واجب است یا خیر؟ از اینجا بحث عوض می‌شود. «والأقوى صحتها من الكافر.» که این محل بحث است که ان‌شاءالله فردا بحث خواهیم کرد.
والسلام عليكم ورحمة الله و بركاته
برچسب ها
کاشان - خیابان شهید بهشتی - کوچه جمال آباد - دفتر نماینده مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان - کدپستی: ۸۷۱۴۶۷۸۳۸۹
تلفن: ۵۵۷۸۱۸۱ - ۵۵۷۸۸۸۸ - ۵۵۷۲۲۴۴ (۰۳۱)
نمابر: ۵۵۷۸۱۸۲ (۰۳۱)
© کلیه حقوق مادی و معنوی برای پایگاه اطلاع رسانی سفیر ولایت محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.