/
صفحه اصلی
/
خبرخوان
/
ارتباط با ما
/
¤ ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ آذر
تاریخ ارسال:۱۳۹۵ دوشنبه ۲۲ شهريور
چاپ خبر
تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 105 الی 108 - مورخ بیست و دوم شهریور ماه 1395 تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 105 الی 108 - مورخ بیست و دوم شهریور ماه 1395
تفسیر قرآن کریم
حضرت آیت الله نمازی
نماینده محترم مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان
به تاریخ 22/6/1395
آیات: 105-108

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین؛ اللهم أخرجنا من ظلمات الوهم واكرمني بنور الفهم؛ اللهم افتح أبواب مدائن معرفتك و أدخلنا فيها و عرفنا جميع مراتبها و منازلها و مقاماتها و ارفعنا إلي أعلي مراتبها
آمين يا رب العالمين

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿۱۰۵﴾
و چون كسانى مباشيد كه پس از آنكه دلايل آشكار برايشان آمد پراكنده شدند و با هم اختلاف پيدا كردند و براى آنان عذابى سهمگين است (۱۰۵)

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿۱۰۶﴾
[در آن] روزى كه چهره ‏هايى سپيد و چهره ‏هايى سياه گردد اما سياهرويان [به آنان گويند] آيا بعد از ايمانتان كفر ورزيديد پس به سزاى آنكه كفر مى ‏ورزيديد [اين] عذاب را بچشيد (۱۰۶)

وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۱۰۷﴾
و اما سپيدرويان همواره در رحمت‏ خداوند جاويدانند (۱۰۷)

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ ﴿۱۰۸﴾
اينها آيات خداست كه آن را به حق بر تو مى‏ خوانيم و خداوند هيچ ستمى بر جهانيان نمى‏ خواهد (۱۰۸)

*** *** ***

این آیات در ادامه آیات 102 تا 104 است. خداوند در آیات قبل چند توصیه و دستورالعمل را به جامعه توحیدی ابلاغ فرموده است. 
اولین توصیه این بود: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿۱۰۲﴾. فرمان و توصیه به تقوا است؛ آن هم در حد و حدودی که شایسته ذات اقدس ربوبی جل و اعلی است. «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ»؛ پرهیزگار باشید، آنطوری که در شأن و شایسته تقوای الهی است. یعنی هیچ خلاف و گناه و نافرمانی، کبیره به جای خود گناه صغیره هم از شما سر نزند. خُب می توان چنین کسی پیدا کرد؟«اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ».
عرض کردیم در روایات که آقا امیرالمومنین علیه السلام فرمود این آیه مربوط به ما است؛ از عهده کسی بر نمی آید؛ این مقام، مقام عصمت است. «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ». این یک توصیه و دستور.
سپس فرمودند: «وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ»؛ ای مسلمانان ساز و کار و تشکیلاتی داشته باشید که این ها در اداره حکومت و سازمان ها نظارت داشته باشند؛ امر به معروف و نهی از منکر کنند. دعوت به اسلام کنند. «يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ» منظور از خیر، اسلام و کتاب الله و عترت یعنی امامت است.
سپس دستور و توصیه دیگری فرمودند: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُواوَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ»، اگر در جامعه توحیدی به همین یک آیه عمل می شد امروز در جامعه اسلامی ما هیچ مشکلی وجود نداشت. آیه ای که می خواهیم بحث کنیم هم همین است. منتهی می خواستیم پیوند بین آیاتی که امشب می خواهیم بحث کنیم با آیات گذشته را بیان کنیم.


آیه 105:
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿۱۰۵﴾

ای مسلمانان؛ ای اهل ایمان؛ مبادا بین شما تفرقه ایجاد شود؛ شما مانند امت های دیگر یعنی یهود و نصارا نباشید که آن ها بین خودشان اختلاف پیدا کردند. هفته گذشته هم روایت را خواندیم که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند در میان امّت موسی تفرقه ایجاد شد و هفتاد و یک فرقه؛ در قوم عیسی یعنی نصارا اختلاف و تفرقه به وجود آمد و هفتاد و دو فرقه به وجود آمد. مسلمانان روی دست این دو زدند؛ و فرمودند که امت من به زودی هفتاد و سه فرقه خواهد شد. در تفرقه ما از یهود و نصارا جلوتر هستیم؛ «تفترق أمتی علی ثلاث وسبعین فرقة». خداوند هر چه را فرموده است می دانسته که اتفاق می افتد؛ بی حساب نهی شده؛ اینکه فرمودند تفرقه نداشته باشید الآن هست؛ از همان صدر اسلام تفرقه شروع شد، از همان روزی که هنوز بدن مطهر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم غسل و کفن نشده بود تفرقه ایجاد شد. رمز و آغاز تفرقه از همان کمیسیون سقیفه شروع شد. خداوند پیشاپیش اتمام حجت کرده است.
«وَلَا تَكُونُوا» ای مسلمانان مثل اهل کتاب، یهود و نصارا نشوید. «كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» با اینکه همه چیز را روشن کرده ایم و همه چیز را گفتیم و هیچ مسئله مجهول و ناگفته ای وجود نداشت؛ بَيِّنَاتُ جمع بیّنه است یعنی بیان و روشنگری؛ یهود و نصارا همه چیز برایشان گفته شده بود اما متفرق شدند. شما مثل آن ها نباشید. خُب الآن ما مثل آن ها هستیم یا نیستیم؟ الآن در کشورهای اسلامی «واعتصموا بحبل الله» اتفاق افتاده یا خیر؟ تفرقه ای وجود ندارد؟ اختلافی نیست؟ هست. درد بزرگی که در جامعه اسلامی وجود دارد تفرقه است؛ منشأ همه عقب ماندگی های امت اسلامی تفرقه است که از روز رحلت پیامبر (ص) آغاز شد. خداوند می داند، بندگانش را هم می شناسد. می داند چه خلق کرده است. «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ» شما مثل آن ها نباشید.
حالا چند نکته ظریف و علمی در این آیه وجود دارد.
نکته اول اینکه فرمودند: «كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا» دو واژه بکار برده شده است. واژه تفرقه و واژه اختلاف. تفرقه نداشته باشید، اختلاف نداشته باشید. فرق بین تفرقه و اختلاف چیست؟ ابتدا به ذهن انسان می آید که تفرقه و اختلاف یک چیز است. خیر این دو کلمه متفاوت از هم است. با هم فرق دارند. چون اختلاف بین دو نفر یا دو خانواده یا دو سازمان یا دو حزب زمانی به وجود می آید که از هم جدا باشند؛ کنار هم نباشند؛ حرف یکدیگر را نشنوند؛ استدلال یکدیگر را ندانند. خُب هر کدام راه خودشان را می روند. بنابراین برای پیشگیری از اختلاف باید تفرقه را حل کرد. یعنی در جامعه توحیدی همه انسان ها به حبل الله چنگ بزنند. «واعتصموا بحبل الله»؛ اسلام، قرآن، امامت و ولایت. اگر اینطور شد دیگر اختلافی نیست چون قرآن و اسلام و اهل بیت علیهم السلام همه چیز را بیان کرده اند. دعوا سر چیست؟ آن جایی است که تفرقه ایجاد می شود. هر کدام جدا جدا برای خودشان اجتهاد و اظهار نظر درباره اسلام می کنند. یک گروه می تواند درباره اظهار نظر کند و آن کسانی هستند که مجتهد مسلّم هستند؛ اسلام شناس جامع تمام عیار هستند. اینطور نیست که هر کسی مدرکی گرفت، تحصیلاتی داشت چه حوزه چه دانشگاه؛ کسانی هم که در حوزه های علمیه هستند ولو درس خوانده اند و تحصیلات دارند، سطح علمی پایه ده را هم خوانده اند؛ اما اظهار نظر در مورد احکام خدا در شأن یک گروه است، کسانی که مجتهد مسلم باشند.
بنابراین اگر جامعه اسلامی پیرو اسلام و قرآن و امامت و ولایت باشند دعوایی به وجود نمی آید. دعوا جایی به وجود می آید که هر گروه بر اساس فهم و درک و برداشت خودش درباره اسلام بخواهد اظهار نظر کند. اینجا منشأ جدا شدن است.
در آیه شریفه خداوند دستور می دهد این کارها را انجام ندهید.
بنابراین تفرقه یعنی جدایی. جدا بودن افراد و حزب ها و سازمان ها از یکدیگر منشأ و اساس اختلاف می شود. اگر چنانچه گروه ها و انسان ها متفرق نباشند؛ کنار هم بنشینند و باهم حرف بزنند؛ با هم صحبت کنند؛ بالاخره یکدیگر را قانع می کنند و با هم کنار می آیند. اما متاسفانه روحیه تفاهم و تعامل و تحمل یکدیگر در ما ضعیف است. ما یعنی شیعه. هزار و چهار صد سال منزوی بوده ایم. حکومت در دست بنی امیه و بنی عباس و بعد خاندان سلاطین تا زمان ما که پهلوی بود. ما حکومت داری نکردیم. لذا در بحث های سیاسی و اجتماعی کم می آوریم. آمادگی نداریم با هم رفیق باشیم و کنار هم بنشینیم و حرف های یکدیگر را بشنویم. اشکالات همدیگر را بهم بگوییم. اگر درست می گوید قبول کنیم. تواضع داشته باشیم. ببینید در جبهه کفر این تحمل ها هست. خیلی جای تأسف است. همین روزها شاهد هستید چندین بار رئیس جمهور آمریکا با رئیس جمهور روسیه حضوری و تلفنی مذاکره کردند. چندین جلسه وزیر امور خارجه آمریکا با روسیه در مورد سوریه با هم بحث کرده اند. از این گوشه دنیا بلند می شوند و به آن گوشه دنیا می روند و با هم بحث می کنند. هر دو حرف خودشان را می زنند. اما که در یک شهرستان زندگی می کنیم، آقایی که در شمال شهر است با آقایی که جنوب شهر است آمادگیش را ندارند کنار هم بنشینند. سر چه چیزی اختلاف داریم؟ اختلاف ما در مورد خداست؟ که همه خدا را قبول داریم که یکی است. اختلافمان بر سر نبوت است؟ که همه اتفاق نظر داریم پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پیامبر ماست. اختلاف ما بر سر امامت است؟ که همه ما شیعه و پیرو اهل بیت علیهم السلام هستیم.دیگر بر سر چه چیزی اختلاف داریم؟ در اینکه باید استقلال ملت و کشور و اقتدار ملی حفظ شود هم اختلاف نداریم؛ پس اختلاف ها بر سر چیست؟ بر سر من است. امام (ره) فرمود جایی که من هست منشأ اختلاف است. این من را باید کنار بگذاریم بگوییم ما.
بنابراین در آیه که تفرقه آمده «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا» از هم جدا شدند. با هم کاری ندارند. اینطور نباشد. وقتی جدایی به وجود آمد اختلاف هم به وجود می آید. کنار هم بنشینید، بحث کنید، تصمیم بگیرید، در اسلام معیارها روشن است؛ در اسلام هیچ چیز مجهولی نداریم. 
بنابراین این تعبیری که در آیه آمده کاملا کارشناسی است. «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا» تفرقه و جدایی منشأ اختلاف است. آن گروه راه خودش را می رود، این گروه هم راه خودش را می رود. چون حرف های همدیگر را نشنیده اند. خب کنار هم بنشینید بحث کنید. «مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» با این که همه چیز بیان شد؛ برای اهل کتاب، یهود و نصارا خداوند هیچ چیز مجهولی را نگذاشت. حالا شما مسلمانان هم همینطور هستید. همه چیز در قرآن و مکتب و روایات اهل بیت علیهم السلام بیان شده است. «إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ». هیچ چیز مجهولی و ناگفته ای در اسلام نداریم.
وجود مبارک نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سه ماه مانده به رحلتشان در حجةالوداع اتمام حجت کردند. فرمودند هر چیزی که شما مسلمانان را به بهشت نزدیک می کند و از جهنم دور می کند به شما توصیه می کنم. «ما من شی ء یقربکم من الجنّة و یباعدکم من النّار الّا و قد نهیتکم عند و امرتکم به»؛ هر چیزی که باعث سعادت بوده و شما را از شقاوت نجات می داده برایتان گفته ام. هر چیزی که باعث می شده که شما از بهشت دور شوید و به جهنم نزدیک شوید آن را نهی کرده ام.
بنابراین در اسلام حرف ناگفته ای نداریم. این انسان ها هستند که از خودشان راضی هستند و خودشان را قبول دارند. می گویند حرف همین است که من می گویم و لاغیر.
آیه شریفه یک رهنمود بزرگ سیاسی است. این بحث یک بحث سیاسی مهم است. «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ» همه چیز را روشن کردیم؛ این عذاب عظیم چیست؟ نتیجه اختلاف است. در جامعه اسلامی که اختلاف به وجود بیاید دشمن امیدوار می شود و سعی می کند این اختلاف را توسعه دهد و دو گروه را به جان یکدیگر بیاندازد. هم عذاب عظیم در دنیا و هم عذاب عظیم در آخرت است. عذاب عظیم در دنیا همین است که الآن ملاحظه می کنید, در سوریه ببینید چه خبر است. چگونه بچه ها را می کشند؛ ببینید در یمن چه خبر است؛ مردم را به خاک و خون کشیده اند. «لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ» این عذاب عظیم است در دنیا به خاطر اختلاف شما مسلمانان؛ آن هایی که بر اریکه سلطنت در آل سعود لعنت الله علیهم اجمعین نشسته اند، درآمد ملت مسلمان را صرف هزینه های نظامی آمریکا می کنند. در این هشت ساله ای که اوباما رئیس جمهور بوده عربستان سعودی 115 میلیارد دلار از آمریکا اسلحه خریده است. این عدد ها خیلی کم نیست. خُب معلوم است عربستانی که نقش دارد در پر کردن خزانه آمریکا هیچ وقت اوباما هم راضی نمی شود که کنگره آمریکا تصویب کند که خانواده و بازماندگان کسانی که در حادثه یازده سپتامپر کشته شدند حق شکایت و مطالبه دیه داشته باشند. کنگره تصویب کرده اما اوباما می گوید وتو می کنم. برای اینکه اگر عربستان سعودی دلارهایش را از بانک های آمریکا خارج کند، آمریکا ضرر می کند. این عذاب دنیایی است. عذاب آخرتی آن آیه بعدی است.


آیه 106:
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿۱۰۶﴾

در آخریت انسان ها زمانی که از قبرها به پا می خیزند به آن سمت و سویی که فراخوانی شده اند حرکت می کنند. بعضی چهره ها زیبا و روشن و شاد و خوشحال هستند «تَبْيَضُّ وُجُوهٌ»؛ و چهره های دیگر سیاه و نگران و درهم ریخته است «وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ»؛ گروه اول کسانی هستند که در دنیا وحدت امت اسلامی را رعایت کردند به خاطر مصالح اسلام کوتاه آمدند. «فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ» اما کسانی که با چهره های سیاه محشور می شوند به آن ها گفته می شود «أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ» چرا در دنیا بعد از اینکه مومن و مسلمان بودید مرتد شدید و اسلام را کنار گذاشتید. «فَذُوقُوا الْعَذَابَ» حالا عذاب الهی را بچشید. آن عذاب دنیایی بود و عذاب آخرت هم این است «فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ» به خاطر آن چیزی که در دنیا به احکام الهی کفر ورزیدید.


آیه 107:
وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۱۰۷﴾

اما آن چهره های شاد و خندان و سر حال کسانی هستند که در دنیا در چارچوب دین و اسلام و ولایت حرکت کردند و از هواها و خواسته ها و منافع شخصی و گروهیشان دست کشیدند برای اسلام. جایگاه سیاه رویان، عذاب عظیم شد.؛ این سفیدرویان رحمت و مغفرت واسعه الهی همه آن ها را در بر می گیرد. «فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ»؛ اسکان موقت هم نیست؛ انقضای تاریخ ندارد. تا آخر در اختیار آن ها است.


آیه 108:
تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ ﴿۱۰۸﴾

این آیه خطاب به وجود مبارک نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است. می فرماید پیامبر، این مطالبی که برای شما بیان کردیم آیات الهی است. «تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ». دستورات و دستورالعمل خداوند است. این دستورات «واعتصموا بحبل الله»؛ «اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ»؛ «وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ» است. «نَتْلُوهَا عَلَيْكَ» ما این دستورالعمل ها را برای شما تلاوت کردیم برا اساس حق. «وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ» خداوند بر بندگانش ستم نمی کند؛ چون بندگانش را دوست دارد چون خودش آن ها را خلق کرده است. او مظهر رحمت است، رحمان و رحیم است. نیازی ندارد ظلم کند. کسی ظلم می کند که نیاز داشته باشد. کسی ظلم می کند که ضعیف باشد. اما خدایی که قوی و قادر و عالم و غنی است احتیاجی به ظلم ندارد.
نکته ای که در این آیه است، کلمه ظُلم است. «وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا» این ظلم نکره آورده شده یعنی بدون الف لام. نکره در ادبیات عرب اگر در سیاق نفی باشد مفید عموم است. «وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا» خداوند اینچنین نیست که بخواهد بر بندگانش ستم کند. هیچگونه ستم، نه ظلم کم، نه ظلم کثیر.
اللهم صل علی محمد و آل محمد
پروردگارا ما را قدردان نعمت انقلاب و امام و مجاهدان و شهدا و آزادگان قرار بده؛
به ما توفیق پاسداری از قرآن و انقلاب و اسلام و کشور عنایت بفرما؛
پروردگارا؛ در ظهور آقا و مولای ما تعجیل بفرما؛
پروردگارا؛ ما را از اصحاب عالمِ عارفِ عابدِ زاهدِ مجاهدِ رزمنده در رکاب حضرتش قرار بده؛
پروردگارا؛ مرگ ما را شهادت در راه خودت، زیر پرجم نبیت در کنار ولی ات مقرر بفرما؛
پروردگارا؛ روح و رحمت و رضوان واسعه خودت را بر روح بلند امام، شهدا و گذشتگان را نازل بفرما.
بارالها؛ به ما صبر و پایداری در میدان جهاد با نفس و جهاد اکبر و مقابله با توطئه های دشمنان عنایت بفرما؛
پروردگارا؛ دل های ما را به نور معرفت خودت و اولیاء خودت روشن بفرما؛
پروردگارا؛ نظام مقدس جمهوری اسلامی، مقام معظم رهبری، جوانان عزیز ما، نوامیس ما، نیرو های مسلح ما را محافظت بفرما.

والسلام عليکم و رحمه الله و برکاته

برچسب ها
مطالب مرتبط
کاشان - خیابان شهید بهشتی - کوچه جمال آباد - دفتر نماینده مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان - کدپستی: ۸۷۱۴۶۷۸۳۸۹
تلفن: ۵۵۷۸۱۸۱ - ۵۵۷۸۸۸۸ - ۵۵۷۲۲۴۴ (۰۳۱)
نمابر: ۵۵۷۸۱۸۲ (۰۳۱)
© کلیه حقوق مادی و معنوی برای پایگاه اطلاع رسانی سفیر ولایت محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.