/
صفحه اصلی
/
خبرخوان
/
ارتباط با ما
/
¤ ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ آذر
تاریخ ارسال:۱۳۹۵ دوشنبه ۱۸ بهمن
چاپ خبر
تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 141الی 144- مورخ هجدهم بهمن ماه 1395 تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 141الی 144- مورخ هجدهم بهمن ماه 1395

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین؛ اللهم أخرجنا من ظلمات الوهم واكرمني بنور الفهم؛ اللهم افتح أبواب مدائن معرفتك و أدخلنا فيها و عرفنا جميع مراتبها و منازلها و مقاماتها و ارفعنا إلي أعلي مراتبها
آمين يا رب العالمين

وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ ﴿۱۴۱﴾
و تا خدا كسانى را كه ايمان آورده‏ اند خالص گرداند و كافران را [به تدريج] نابود سازد (۱۴۱)

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ ﴿۱۴۲﴾
آيا پنداشتيد كه داخل بهشت مى ‏شويد بى‏آنكه خداوند جهادگران و شكيبايان شما را معلوم بدارد (۱۴۲)

وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ﴿۱۴۳﴾
و شما مرگ را پيش از آنكه با آن روبرو شويد سخت آرزو میکرديد پس آن را ديديد و [همچنان] نگاه میکرديد (۱۴۳)

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ ﴿۱۴۴﴾
و محمد جز فرستاده‏ اى كه پيش از او [هم] پيامبرانى [آمده و] گذشتند نيست آيا اگر او بميرد يا كشته شود از عقيده خود برمى‏ گرديد و هر كس از عقيده خود بازگردد هرگز هيچ زيانى به خدا نمى ‏رساند و به زودى خداوند سپاسگزاران را پاداش مى‏ دهد (۱۴۴)

*** *** ***

این آیات در ادامه آیاتی است که مربوط به جنگ احد بود که در جنگ بدر مسلمانان پیروز شدند و ضربه سختی را بر سپاه ابوسفیان وارد کردند و کشته زیادی از آن ها گرفتند؛ و در جنگ احد بالعکس شد.
در جنگ بدر چون با پیروزی جبهه توحید انجام شد، بعضی از اصحاب پیامبر گفتند ای کاش ما هم در این عملیات بودیم. خداوند برای اینکه آن ها را آزمون کند جنگ احد پیش آمد. در جنگ احد شرکت کردند اما فرار کردند و بعضی ها هم به دنبال غنائم رفتند. این آیات در ادامه این مسئله است.

آیه 141:
وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ ﴿۱۴۱﴾
یکی از سنت‌های ثابت و مستمر و لایتغیر خداوند سبحان، آزمایش انسان‌ها است. خداوند همه را امتحان می کند و هیچ کس را بدون آزمون قبول نمی کند. با گفتن و شعار دادن فایده ای ندارد. «وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا» محّص به معنای آزمایش کردن، خالص کردن چیزی از ناخالصی‌ها است. 
«وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا» خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند را آزمایش می‌کند. همانطور که زرگرها طلاها را در کوره می‌ریزند. برای اینکه ناخالصی ها ذوب شود. اگر ماسه و چدن و قلعی به آن چسبیده است پاک شود و طلای ناب شفاف خالص بماند. انسان‌ها هم مثل جواهر هستند.
در روایت نبوی صلی الله علیه و آله و سلم که هم محدثین اهل سنت و هم محدثین شیعه نقل کرده اند می فرمایند: «النّاس معادن کمعادن الذّهب و الفضّة» انسان‌ها معدن هستند، مثل معدن طلا و نقره. «السعید سعید فی بطن امه و الشقی شقی فی بطن امه». بنابراین انسان ها هم مثل معادن ناخالصی دارند. این ناخالصی ها در سختی ها و مشکلات و پیچ و خم های زندگی باید ذوب شود تا آن گوهر ناب توحیدی بماند که جز خدا نبیند. این سنت خدا است. لذا اولیاء خداوند از سختی ها و بیماری ها و کمبودها هیچ گاه ناراحت نمی شدند بلکه شکر می کردند و بیشترین سختی ها را انبیاء و اولیاء و ائمه (ع) کشیده اند.
شما درباره اهل بیت علیهم السلام ملاحظه می‌فرمایید. مثل دانه های تسبیح هر کدام به گوشه‌ای پرت شدند. آقا امیرالمومنین علیه السلام از مدینه به کوفه می آید و در کوفه به شهادت می رسد و در نجف تنهای تنها او را دفن می کنند. صدیقه طاهره سلام الله علیها تنهای تنها در مدینه؛ آقا امام حسین علیه السلام در کربلا؛ آقا موسی ابن جعفر در بغداد؛ هر کدام از این بزرگواران در گوشه‌ای برای ادای وظیفه و تکلیف و هدایت جامعه قرار داشتند. این سنت خدا است.
«وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا» خداوند اهل ایمان را بازسازی و پاکسازی می کند و ناخالصی هایی که در وجود انسان هست را در کوره حوادث زندگی ذوب می کند «وَيَمْحَقَ الْكَافِرِين» یمحق از ماده محاق است، گاهی می گویند ماه در محاق است. ماه شب های آخر ماه رو به کوچکی می رود. محق یعنی آرام آرام به سمت و سوی نقصان حرکت کردن. خداوند اهل توحید را پاکسازی می کند و ناخالصی ها و نقص‌هایشان را از آنان می‌زداید ولی با کفار به گونه دیگری رفتار می کند. کفار را آرام آرام به سمت و سوی هلاکت و نابودی می برد.
آیه 142:
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ ﴿۱۴۲﴾
این خطاب به یاران پیامبر (ص) است که در جنگ بدر نبودند و آرزو کردند که ای کاش ما هم بودیم. خداوند می فرماید این خبرها نیست، شما فکر کردید که به این راحتی وارد بهشت می شوید؟ بدون امتحان؟ بهشت متعلق به کسانی است که کارت سبز داشته باشند. «أَمْ حَسِبْتُمْ» استفهام است؛ آیا حساب کردید، گمان کردید «أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ» به همین راحتی وارد بهشت می شوید؟ در صورتی که هنوز در آزمون قبول نشده اید و هنوز مشخص نشده است که گوهر شما چیست و چه فکر و انگیزه‌ای در درون شما است. دنبال دنیا هستید یا به دنبال خدا هستید؛ دنبال تکلیف هستید یا به دنبال خوشگذرانی هستید. «أَمْ حَسِبْتُمْ» آیا اینگونه گمان کردید «أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ» که مجانی وارد بهشت شوید؟ بهشت را به بها دهند به بهانه ندهند. «وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ» و هنوز آشکار نشده کدام یک از شما مجاهد هستید، اهل دفاع از اسلام و ارزش‌ها هستید و کدام یک از شما تحملتان در مسیر حق بالا است. سختی ها و کمبودها و فقر و نقصان و بیماری را تحمل می کنید. در صورتی که هنوز باطن شما آشکار نشده است که که هستید و چه کاره هستید، دنبال چه هستید. «وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ». 

آیه 143:
وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ﴿۱۴۳﴾
این خطاب به اصحاب پیامبر (ص) است که آرزو کردند ای کاش ما در جنگ بدر بودیم و جهاد می کردیم و شهید می شدیم. خداوند می فرماید شما اینگونه بودید اما بعداً کم آوردید. «وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ» شما آرزوی شهادت می کردید که در جنگ بدر بودید و به شهادت می رسیدید. «مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ» قبل از آنکه به جنگ بیایید و وارد صحنه جنگ شوید. «رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ» در حالی که در جنگ احد ناظر صحنه بودید. وقتی که سپاه دشمن فرار کرد، آقا امیرالمومنین علیه السلام یکی پس از دیگری قهرمانان جبهه کفر را از دم تیغ گذرانید و لشکر دشمن متلاشی شد و فرار کردند. عده‌ای از مسلمانان گفتند فرصت خوبی است که غنایم را جمع کنیم. سپاه کفر متوجه شد که مسلمانان به دنبال دنیا رفتند. سپاه کفر متوجه شد که مسلمانان به دنبال مال دنیا رفتند. دور زدند و آنان را محاصره کردند و عده زیادی را به شهادت رساندند و عده ای هم فرار کردند و پیامبر (ص) را تنها گذاشتند.
«وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ» شما در آرزوی شهادت بودید «مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ» قبل از آنکه جبهه جنگ شروع شود شما شعار می دادید «فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ» بعد از آنکه جنگ احد پیش آمد در صحنه بودید «وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ» و گوشه کنارها ایستاده بودید و فقط نگاه می کردید.

کسی نمایندگی شیطان را داشت و در جبهه ندا داد که محمد (ص) کشته شد؛ برای تضعیف روحیه یک سپاه کافی است که به او اعلام کنند فرمانده شما کشته شده است. از نظر روانشناسی روحیه خودشان را از دست می‌دهند. کسی ندا داد که پیامبر (ص) کشته شد. وقتی سپاه اسلام شنیدند که پیامبر (ص) کشته شده است عقب نشینی کردند. اینجا خداوند توبیخ و سرزنش می کند. مگر شما برای پیامبر (ص) می جنگیدید که الان عقب نشینی می‌کنید؟  شما برای دین خدا می جنگید؛ دین خدا هست.

آیه 140:
إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ﴿۱۴۰﴾
اگر شما در عملیات احد ضربه ای خوردید و شهدایی را از دست دادید، دشمن هم مثل شما متقابلاً شکست کشته دادند؛ شما غنایم آن ها را جمع می کردید که این بلا به سرتان آمد. بنابراین نگران نشوید اگر تعدادی از شما به شهادت رسیدند. چون کشته های شما شهید هستند. همان لحظه ای که به شهادت می رسند مورد استقبال فرشتگان الهی قرار می گیرند. فرشتگان آن ها را غسل می دهند. چرا گفته اند شهید غسل ندارد؟ برای اینکه فرشتگان آن ها را غسل می دهند. 
بنابراین اگر شما در جنگ کشته دادید، مجروح دادید، دشمن هم مثل شما کشته و مجروح داده است. با این تفاوت که کشته های شما شهید هستند. «إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ» قرح یعنی جراحت. اگر به شما آسيبى رسيده آن قوم را نيز آسيبى نظير آن رسیده است.
«وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ» ما این روزگار را می چرخانیم؛ این ایام دست به دست می شود. هیچ گاه هیچ قوم و گروهی برای ابدیت حاکمیت پیدا نمی کند. هر چیزی یک تاریخ دارد. این روزگار و ایام را دست به دست می کنیم. یک روز بنی امیه می آید، یک روز بنی عباس می آید، یک روز قاجار می آید، یک روز سلاطین دیگر می آیند، یک روز پهلوی می آید و یک روز هم جمهوری اسلامی می آید. قدرت در حال گردش است. لذا عبرت بگیرید. هیچ کسی برای همیشه نخواهد بود.
«وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا» ما شما را آزمایش می کنیم که کدام یک از شما ثابت قدم هستید. «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» خداوند شما را هم گواه می گیرد که ناظر بر این نقل و انتقال تاریخ هستید و شما گواهی می دهید. اینجا شهدا به معنای شاهد است نه شهید. «وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ»

آیه 144:
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ ﴿۱۴۴﴾
بنابراین جمع بندی این آیات این است که خداوند ما را راهنمایی و موعظه می کند. می فرماید اگر بخواهید در تاریخ ثابت قدم بمانید راه یکی است و آن این است که موحد باشید و مشرک نشوید. دنیا را در کنار خداوند قرار ندهید. در کنار خداوند پست و مقام و حزب و گروه و باند و شهر و قوم را قرار ندهید. «لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ». فقط خدا. اگر اینچنین شدید شما پیروز خواهید بود. اما اگر به دنبال غیر خدا رفتید قطعاً شکست خواهید خورد.
«وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ» قبل از پیامبر شما انبیاء زیادی آمدند و رفتند ولی دین خدا باید بماند. کسانی که شعار دادند و توطئه کردند که پیامبر (ص) کشته شده است شما نباید عقب نشینی کنید. «أَفَإِنْ مَاتَ» بر فرض که پیامبر کشته شود یا شهید شود «أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ» به دوران جاهلیت بر می گردید؟ پیامبر (ص) ماموریت داشت دین خدا را ابلاغ کند و اگر در راه دین خدا شهید شده است برای دین خدا شهید شده است پس چرا عقب نشینی می کنید؟
شما عقب نشینی کردید زیان و ضرری به خدا نمی رسد؛ زیان و ضرر به خودتان می رسد که در برابر دشمن کم آورده‌اید «وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ» هر کسی که عقب گرد کند و به جای قبلی برگردد ضرر و زیانی به خدا نمی‌رسد. «إِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ» خدا از همه عالم بی نیاز است و نیازی به شما ندارد بلکه این شما هستید که نیاز به خدا و دین خدا دارید. «فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ» و به زودی است که خداوند انسان های سپاسگذار و موحد را پاداش می دهد.

بنابراین این آیات به چند مطلب اشاره دارد. سنت خدا این است که همه انسان ها را امتحان می کند «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرینَ». همه شما را آزمایش می کند. تا اینکه معلوم شود چه کسانی اهل جهاد با نفس و دشمن خارجی و هواهای نفسانی هستند. شما را آزمایش می کند. و چه کسانی ثابت قدم هستند و عقب‌نشینی نمی کنند. «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدینَ مِنْکُمْ وَ الصَّابِرینَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَکُمْ» گزارش کار شما را بگیریم. این سنت خدا است. بنابراین اهل توحید و ایمان باید ثابت قدم و پا برجا باشند. سست و ضعیف النفس نباشند تا با دیدن مشکلی فوراً عقب نشینی کنند.
شما ملاحظه می فرمایید که خداوند در آیات قبل فرمود «وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ» ما روزگار را دست به دست می کنیم. یک روز در دست موحدین است و روز دیگر در دست دشمنان شما است. آقا امیرالمومنین علیه السلام در نهج البلاغه در خطبه ای می فرماید ما در رکاب رسول خدا (ص) در جبهه جنگ می جنگیدیم؛ ابتکار عمل در میدان جنگ گاهی در دست ما بود و گاهی در دست دشمن. وقتی که خداوند دید که ما صادقانه می جنگیم؛ برای شهرت و نام و نان و اسم و رسم دنیا نمی جنگیم؛ که با صداقت با دشمن می جنگیم؛ خداوند نصرتش را بر ما نازل کرد و شکست را بر دشمنان ما نازل کرد.
بنابراین سنت خداوند این است که روزگار در حال گردش است؛ ایام در حال چرخش است. هر روز دنیا تحویل گروهی می شود. گاهی تحویل دشمن است و گاهی تحویل اسلام است. مسلمانان باید مواظب باشند اگر نعمت خداوند به آنان نصیب شد به جان هم نیافتند. سنت خدا است هر کجا که دعوا و اختلاف باشد آن ها را به حال خودشان رها می کند و هر کجا که وحدت و برابری و برادری و صفا و دوستی و ایثار و فداکاری باشد همانجا محل نزول نصرت الهی است. این سنت خدا است. نمی شود در جامعه ای اختلاف باشد و برکات خداوند هم نازل شود. در یکی از جنگ ها پیامبر (ص) به عده ای از نظامیان ماموریت داد که برای عملیاتی بروند. پیامبر (ص) به عنوان فرمانده کل قوا آن ها را به خطر کرد و آرایش نظامی و سلاح آنان را بررسی کرد و سخنرانی مختصری کرد. پیامبر (ص) فرمود متحد و با هم باشید. سنت خدا این است که اگر با هم باشید نصرتش بر شما نازل می شود و اگر اختلاف داشته باشید خداوند شما را به حال خودتان رها می کند.
 الان این ایام که در دهه مبارک دهه فجر قرار داریم؛ 2500 سال شاهان بر سرزمین ایران حکومت کردند؛ ملت ایران یکپارچه پیرو امام (ره) شد و خداوند هم نصرتش را نازل کرد. در جنگ هم ملت با هم بودند و آنجا هم خداوند نصرت را نازل کرد. ادامه راه هم همین است. اگر بخواهیم بر سر غنایم انقلاب با هم بجنگیم بگوییم صندلی ریاست جمهوری مال ما است، فلان وزارتخانه برای ما است اینجا جای شکست و سرنگونی است. لذا باید مواظب باشید؛ هم مسئولان نظام، هم نخبگان، هم اساتید دانشگاه و حوزه؛ جوانان را نصیحت و راهنمایی کنند. عصر، عصر اختلاف نیست. جبهه دشمن مصمم و متحد شده است تا به ملت ایران ضربه وارد کند. به جای اینکه در برابر دشمن صف‌آرایی کنیم در مقابل یکدیگر صف‌آرایی می کنیم و این خطای بزرگ سیاسی است که انشاءالله خداوند به همه توجه و عنایت داشته باشد.

الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد 
اللهم انا نَسئَلُک و نَدعُوک بِاسمِکَ العَظیمِ الاَعظَم الاَعَزِ العَجَّلِ الاَکرَم یا الله
پروردگارا؛ به اسماء اعظمت در ظهور آقا و سید و سرور و سالار ما امام عصر ارواحنا فداه تعجیل بفرما؛
پروردگارا؛ همه ما را، نسل ما را، فرزندان ما را از یاران حقیقی آن حضرت قرار بده؛
پروردگارا؛ مرگ ما را شهادت در راه خودت، زیر پرچم نبیت در کنار ولی ات مقرر بفرما؛
پروردگارا؛ روح و رحمت و رضوان واسعه خودت را بر روح بلند امام، شهدا و گذشتگان را نازل بفرما؛
 نظام مقدس جمهوری اسلامی، مقام معظم رهبری، جوانان عزیز ما، نوامیس ما، نیرو های مسلح ما را محافظت بفرما؛
والسلام عليکم و رحمه الله و برکاته

برچسب ها
مطالب مرتبط
کاشان - خیابان شهید بهشتی - کوچه جمال آباد - دفتر نماینده مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان - کدپستی: ۸۷۱۴۶۷۸۳۸۹
تلفن: ۵۵۷۸۱۸۱ - ۵۵۷۸۸۸۸ - ۵۵۷۲۲۴۴ (۰۳۱)
نمابر: ۵۵۷۸۱۸۲ (۰۳۱)
© کلیه حقوق مادی و معنوی برای پایگاه اطلاع رسانی سفیر ولایت محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.