/
صفحه اصلی
/
خبرخوان
/
ارتباط با ما
/
¤ ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۲ آذر
تاریخ ارسال:۱۳۹۵ دوشنبه ۲۷ دي
چاپ خبر
تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 130 الی 132 - مورخ بیست و هفتم دی ماه 1395 تفسیر قرآن کریم - سوره آل عمران آیات 130 الی 132 - مورخ بیست و هفتم دی ماه 1395

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین؛ اللهم أخرجنا من ظلمات الوهم واكرمني بنور الفهم؛ اللهم افتح أبواب مدائن معرفتك و أدخلنا فيها و عرفنا جميع مراتبها و منازلها و مقاماتها و ارفعنا إلي أعلي مراتبها
آمين يا رب العالمين

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۳۰﴾
اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد ربا را [با سود] چندين برابر مخوريد و از خدا پروا كنيد باشد كه رستگار شويد (۱۳۰)

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ ﴿۱۳۱﴾
و از آتشى كه براى كافران آماده شده است بترسيد (۱۳۱)

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ﴿۱۳۲﴾
خدا و رسول را فرمان بريد باشد كه مشمول رحمت قرار گيريد (۱۳۲)

*** *** ***

این سه آیه در ادامه آیات گذشته است که مربوط به جنگ احد و بدر بود. خداوند به پیامبر (ص) فرمود که به سپاهیان اسلام یادآور باش که اگر بردباری و پایداری داشته باشند و تقوای الهی را رعایت کنند پیروز خواهند شد.
خداوند در این آیات روی دو اصل تأکید کرده است؛ یکی صبوری و بردباری و تحمل و دیگری تقوا. این دو عنصری است که همیشه در طول تاریخ نجات‌بخش اهل توحید و پیروان اهل بیت علیهم السلام بوده است. اگر شما ملاحظه می فرمایید که مکرر در مناسبت های مختلف مقام معظم رهبری حفظه الله به مردم و ملت و مسئولان در خصوص صبوری و تحمل و بردباری توصیه می کنند. به هر حال ما چه بخواهیم و چه نخواهیم در محاصره دشمنان جدی و سخت اسلام هستیم و از ما هم دست برنخواهند دشت تا زمانی که صاحب این عالم آقا امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ظهور کنند.
بنابراین آن چیزی که بر ما نوشته شده است، مبارزه و مقابله و ایستادگی در مقابل دشمنان سرسخت اسلام است؛ از آغاز تاریخ تا امروز همیشه میدان، میدانِ معرکه و نزاع حق و باطل بوده است و در سختی ها دو چیز نجات بخش است: تحمل و تقوا. کسانی که تحمل ندارند خیلی زود انرژی‌شان تمام می شود و به مقصد نمی رسند.
خداوند در آیات گذشته به سپاه اسلام فرمود ما در جنگ بدر شما را به سپاه کفر پیروز کردیم و فرشتگانی را برای نصرت شما فرستادیم. «بِثَلَاثَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ» ما سه هزار فرشته را از آسمان فرستادیم. «بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ» آن ها را فرستادیم و شما پیروز شدید. 
در روایت داریم که آقا امیرالمومنین علیه السلام در توضیح و تفسیر این آیه می فرماید این چند هزار فرشته ای که در جنگ بدر از آسمان آمدند و سپاه اسلام را یاری کردند دارای لباس های سفید و عمامه سفید بودند؛ نشانه آنان همین بود. آقا امام صادق علیه السلام می فرماید این چند هزار فرشته‌ای که در جنگ بدر آمدند و مسلمانان را یاری کردند روی زمین ماندند و به آسمان برنگشتند و منتظر ظهور حضرت مهدی (عج) می مانند.
در جنگ بد سپاهیان اسلام سیصد و سیزده نفر بودند ولی سپاه دشمن آن چیزی که در تفاسیر نوشته شده است قریب به هزار نفر بود. مسلمانان یک اسب داشتند ولی دشمن قریب صد مرکب داشت؛ و در عین حال سپاه اسلام بر سپاه کفر پیروز شد. این خلاصه ای از آیات قبل بود که خداوند درباره جنگ احد و بدر بیان کرده بود.
خداوند در آیات 130 و 131 و 132 مسئله ربا را مطرح می کند؛ که متأسفانه یکی از مشکلات امروز جامعه ما هم هست. در جمهوری اسلامی که هزاران شهید فدا شدند هنوز عده‌ای حاضر هستند از منافع مادی نامشروع استفاده کنند و این غیرقابل تحمل است. گاهی هم به ما مراجعه می کنند و می گویند در بعضی از جاهای کاشان هم ربا می دهند و می گیرند؛ ما هم تعجب می کنیم که با دارالمومنین سازگاری ندارد.

آیه 130:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۳۰﴾
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» ای کسانی که ایمان آورده اید «لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا» رباخواری نکنید «أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً» پولی می دهید و چند برابر می گیرد «وَاتَّقُوا اللَّهَ» پرهیزکار باشید و پاک زندگی کنید؛ این پول ها در عاقبت راه به جایی نمی برد «لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» اگر تقوا پیشنه کنید و از مال نامشروع اجتناب کنید، امید است که شما رستگار شوید.

آیه 131:
وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ ﴿۱۳۱﴾
بترسید از آتش سهمگینی که آماده شده است؛ فرشتگان مامور جهنم آتش را آماده کرده‌اند برای شمایی که اهل ربا هستید. معلوم می شود که جای افراد رباخوار با کفار در جهنم یکی است. آتش را برای کفار تهیه کرده اند اما کسانی که رباخوار هستند را هم به آنجا می برند چون با هم همسو هستند. «وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي» بترسید از آتشی که «أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ» برای کافرین آماده شده است.
بنابراین از این آیه استفاده می شود که کسی که ربا می گیرد کافر است. نه کفر اعتقادی؛ کفر عملی. خدا را قبول دارد، پیامبر (ص) را قبول دارد، ائمه (ع) را هم قبول دارد ولی به اینجا که می رسد کم می آورد. در مسئله مال و دنیا زانوهایش خم می شود. 
دو نوع کفر داریم. یک کفر اعتقادی که می گویند اصلاً خدا و قیامت و قبر و حساب و کتابی نیست. این کفر اعتقادی است. یک کفر عملی هم داریم؛ اعتقاد دارد اما عملش نشان می دهد که باورش هم جایگاه درست و محکمی ندارد. لذا مفسرین گفته اند کسی که ربا می گیرد از نظر عمل کافر است و هماهنگ با کفار اعتقادی است. کما اینکه در حج هم همین است؛ آیه شریفه می فرماید «وَ لِلّهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ» خداوند بر بندگانش طلبکار است؛ بر دوش و بر عهده مردم هست که در عمر اگر مستطیع باشند و توان مالی داشته باشند یک بار حج بر آن ها واجب می شود. البته کسی که استطاعت داشته باشد. «وَ مَنْ كَفَرَ» و اگر کسی کفر بورزد، کفر در اینجا کفر عملی است، مسلمان است اما می گوید چرا پول حج بدهیم آل سعود استفاده کند همینجا خرج می کنیم. حج واجب است؛ اگر مستحبی بود درست است؛ از سال های قبل هم می گفتیم کسی که حج واجبش را رفته دیگر نرود؛ اگر پول دارند به کسی بدهند که نرفته است. پول ها را به آل سعود ندهید؛ آن موقع ما می گفتیم این ها کافر هستند؛ خیلی هم روشن نبود اما الان روشن شده که این ها به هیچ چیزی اعتقاد ندارند. چه بلایی را بر سر مسلمانان مظلوم و بی پناه یمن آوردند. «وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ» خداوند که احتیاجی به نماز و روزه و حج بندگان ندارد، او غنی است اما باید تکلیف خودمان را انجام دهیم.

آیه 132:
وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ﴿۱۳۲﴾
بر محور ولایت باشید؛ پیرو پیامبر (ص) باشید. پیرو خداوند باشید. چانه نزنید که دین جای چانه زدن نیست. خدا و رسول را فرمان بريد باشد كه مشمول رحمت قرار گيريد.

این ترجمه لفظی آیات بود. در جزیرة‌العرب و حجاز دو امر اقتصادی همه را در بر گرفته و رایج بود. یکی تولید شراب و خمر و دیگری ربا دادن و ربا گرفتن. لذا ابتدای امر که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در مکه قیام کرد، مسئله شرب خمر و تولید و فروش آن و ربا را مطرح نکرد. تا زمانی که پیامبر (ص) ده سال در مکه بود چیزی نگفت؛ مصلحت نبود چون زیر بار نمی رفتند. اصلاً اقتصاد جزیرةالعرب شکست می خورد. اگر قرار بود خمر تولید نکنند و ربا نکنند کسی دور پیامبر (ص) نمی آمد. بعد از آنکه پیامبر (ص) به امر خداوند از مکه به مدینه هجرت کرد و فضای سیاسی مدینه باز بود و سوره بقره و آل عمران که مورد بحث است در مکه نازل شد و در مدینه نازل شد چون در آنجا فضا آماده بود.
خداوند در این آیه می فرماید «لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً». ضِعف یعنی چند برابر؛ تصور بعضی این بوده که این آیه خواسته بیان کند که زیاد ربا نگیرید اما اگر کم باشد اشکال ندارد. چیزی که حرام باشد کم و زیاد ندارد. ربا که در بازارها داده می شد به دو شکل است. یکی اینکه فرض بفرمایید به شما می گویند یک میلیون به شما قرض می دهیم و موقع برگشت یک میلیون و دویست هزار تومان برگردانید. یک نوع ربا هم این است که اگر دیرکرد هم داشت، دیرکرد آن را هم محاسبه می کنند. می گویند اصل سرمایه بعلاوه سود که این همان اضعاف مضاعف است که در آیه می فرماید «لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً»؛ اما اصل ربا فرق نمی کند چه کم باشد و چه زیاد باشد حرام است. مثل غیبت، دروغ، سرقت؛ چه کم باشد و چه زیاد باشد. 
بنابراین یکی از چیزهایی که اقتصاد یک ملت را تهدید می کند مسئله ربا است که خداوند آن را در حد کفر مطرح کرده است و در روایات هم شدیداً با این مسئله مخالفت شده است.
حالا اگر کسی سؤال کرد که برای چه ربا حرام است؟ هم گره کار مردم را باز می کنید و هم یک سودی هم می‎برید.
هشام بن حکم که از شاگردان امام صادق علیه السلام است می گوید از آقا امام صادق علیه السلام سوال کردم علت حرمت ربا چیست؟ حضرت فرمودند «إِنَّهُ لَو كانَ الرِّبا حَلالاً لَتَرَكَ النّاسُ التِّجاراتِ وَ ما يَحْتاجونَ إِلَيْهِ» اگر ربا جایز بود دیگر کسی به دنبال کار نمی رفت؛ داخل خانه می نشستند و ربا می داد و خرجش تأمین می شد. دیگر دنبال کار و کاسبی و تجارت و کشاورزی و اقتصاد نمی رفت و عملاً نظام اقتصادی جامعه مختل می شد. همه چیز تعطیل می شد. لذا خداوند این نوع درآمد را ممنوع کرد که مردم کار کنند، تولید کنند. «فَحَرَّمَ اللّه الرِّبا» خداوند ربا را حرام کرد؛ درآمد از هر جهتی جایز است مگر درآمد ربوی. «لِيَفِرَّ النّاسُ مِنَ الْحَرامِ» برای اینکه مردم از درآمدهای حرام اجتناب کنند «إلَى الْحَلالِ وَ إِلَى التِّجاراتِ وَ إِلَى الْبَيْعِ و َالشِّراءِ فَيَبْقى ذلِكَ بَيْنَهُمْ فِى الْقَرْضِ» و به سمت و سوی تجارت و داد و ستد و خرید و فروش و امور اقتصادی بروند. بنابراین علت حرمت ربا این است که نظام معیشت جامعه اسلامی معطل نماند و تعطیل نشود. همه ربا بدهند و با پول ربا زندگی کنند و دیگر کسی به دنبال کسب و کار نرود.
علت دومی که در روایات آمده است از وجود مبارک حضرت رضا علیه السلام است که فرمودند ربا باعث فساد اقتصادی، ضایع شدن ثروت در جامعه توحیدی و راکد شدن ارزش سرمایه و ثروت و وارد شدن ضرر و خسارت به کسانی است که ربا می دهند و ربا می گیرند.
لذا حضرت رضا علیه السلام فرمودند: «علّةُ تحريمِ الرِّبا: إنّما نَهَى اللّه ُ عزّوجلّ عَنهُ لِما فيهِ مِن فسادِ الأموالِ» ثروت‌ها زایل می شود، گردش مالی در جامعه توحیدی به بن بست می رسد. کارهای دیگر مثل صنعت و کشاورزی و تولید انجام نمی شود. «لِأنّ الإنسانَ إذا اشتَرى الدِّرهَمَ بالدِّرهَمَينِ كانَ ثَمَنُ الدِّرهَمِ دِرهَما و ثَمَنُ الآخَرِ باطِلاً» امام رضا علیه السلام می فرماید اگر شما مثلاً یک سکه بدهید و دو سکه دریافت کنید، سکه دوم را به چه ملاکی می گیرد؟ یک سکه در مقابل یک سکه درست است اما سکه دوم روی چه حسابی است؟ ربا خسارت و ضرر و زیان است برای هر دو طرف؛ هم ربا دهنده و هم ربا گیرنده.
لذا در روایاتی از ائمه علیهم السلام رسیده خیلی جدی با مسئله ربا مقابله شده است.
روایتی را مرحوم علامه مجلسی رضوان الله تعالی علیه در بحارالانوار، جلد 100، صفحه 116 از امام صادق علیه السلام نقل می کنند. حضرت می فرماید گناه یک درهم ربا نزد خدا بیش از سی زنا است در کنار خانه خداوند. بدن انسان می لرزد؛ سی زنا در کنار خانه خدا آن هم با محارم. «درهمُ رباً أَشدُ عندَ اللهِ من ثَلاثين زنيهً کُلها بذاتِ محرمٍ»
در بیان دیگری وجود مبارک نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: «اِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ لَعَنَ آكِلَ الرِّبا وَمُؤكِلَهُ وَكاتِبَهُ وَشاهِدَيْهِ» خداى عزوجل رباخوار و ربا دهنده و نويسنده و شاهد بر آن را لعنت كرده است. بعضی‌ها دفتر دارند و در دفتر هم ثبت می کنند؛ کاتب هم ملعون خدا است؛ کسی که شاهد است هم ملعون خدا است.
در بیان دیگری وجود مبارک آقا امیرالمومنین علیه السلام می فرماید: «مَعاشِرَ النّاسِ، اَلفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ ، وَاللّه لِلرِّبا فی هذِهِ الاُمَّةِ أخْفی مِنْ دَبیبِ النَّمْلِ عَلَی الصَّفا» ای مردم! ابتدا احکام را یاد بگیرید، سپس تجارت کنید؛ به خدا قسم که ربا در میان این امت ناپیداتر از حرکت مورچه بر روی تخته سنگ است. حضرت قسم خورده اند.
«فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُون» در روز جمعه فقط زمان نماز جمعه کسب و کار را تعطیل کنید وقتی نماز تمام شد به سراغ تجارت بروید.
این پول هایی که در بانک‌ها گذاشته می شود بعضی از این پول ها مال قاچاقچی ها است بعضی ها مال رباخواران است؛ پول های حرام را در بانک می گذارند. اینکه آقا امیرالمومنین می فرماید افخی، خیلی سخت است. در بعضی روایات داریم که گاهی طرف اهل ربا دادن و گرفتن نیست ولی گرد و غبارش روی صورت او می نشیند. مثل زمانی که کنار خیابان پیاده می روید و کسی که با ماشین حرکت می کند غبارش روی صورت شما می نشیند.
زمانی که آیه ربا بر پیامبر (ص) نازل شد کسی در محضر حضرت بود بلند شد و گفت یا رسول الله (ص) پدر من از دنیا رفته‌است؛ پدر من به کسان ربا داده و فوت کرده و وصیت کرده این رباها را از اشخاص بگیرم. ربا تا پیش از این مرسوم بوده است. تکلیفم چیست؟ این آیه نازل شد »يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» بترسید؛ و آن هایی که داده‌اید را رها کنید و تعقیب نکنید. «فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا» و اگر از این کار صرف نظر نکنید «فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ» خودتان را برای جنگ با خدا و رسولش آماده کنید. پس کسی که ربا می دهد با خدا مبارزه می کند. 
پیامبر (ص) می فرماید: «من اخذ الربا وجب علیه القتل» کسی که ربا دریافت می کند را باید اعدام کنید. «من اخذ الربا وجب علیه القتل و کل من اربی وجب علیه القتل» و تمام کسانی که ربا می دهند و می گیرند را باید اعدام کرد.
روایت دیگری از وجود مبارک نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «مَنْ أَكَلَ الرِّبا مَلأَ اللّه عَز َّوَ جَلَّ بَطْنَهُ مِنْ نارِ جَهَنَّمَ بِقَدْرِ ما أَكَلَ» کسی که ربا می دهد به همان اندازه‌ای که در دنیا ربا خورده است در قیامت آتش جهنم را در شکم او وارد می کند. «و َإِنِ اكْتَسَـبَ مِنْهُ مالاً لا يَقْبَلُ اللّه تَعالى مِنْهُ شَيْـئا مِنْ عَمَلِهِ» حالا با این پول ربوی به مسجد هم کمک می کند، مسجد و حسینیه می سازد و به هیئت کمک می کند. همه چیز قاطی شده است. پیامبر (ص) فرمود کسی که از مال ربوی کاری کند خداوند از او نمی پذیرد. «و َلَمْ يَزَلْ فى لَعْنَةِ اللّه و َالْمَلائِكَةِ ما كانَ عِنْدَهُ مِنْهُ قيراطٌ واحِدٌ» و مورد لعن خداوند و رسول او و فرشتگان الهی است تا زمانی که یک مثقال از این پول ربا در اموالش وجود داشته باشد.
خداوند جامعه ما را از ربا و ربادهندگان و رباگیرندگان نجات دهند

الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد 
اللهم انا نَسئَلُک و نَدعُوک بِاسمِکَ العَظیمِ الاَعظَم الاَعَزِ العَجَّلِ الاَکرَم یا الله
پروردگارا؛ به اسماء اعظمت در ظهور آقا و سید و سرور و سالار ما امام عصر ارواحنا فداه تعجیل بفرما؛
پروردگارا؛ همه ما را، نسل ما را، فرزندان ما را از یاران حقیقی آن حضرت قرار بده؛
پروردگارا؛ مرگ ما را شهادت در راه خودت، زیر پرچم نبیت در کنار ولی ات مقرر بفرما؛
پروردگارا؛ روح و رحمت و رضوان واسعه خودت را بر روح بلند امام، شهدا و گذشتگان را نازل بفرما؛
 نظام مقدس جمهوری اسلامی، مقام معظم رهبری، جوانان عزیز ما، نوامیس ما، نیرو های مسلح ما را محافظت بفرما؛
والسلام عليکم و رحمه الله و برکاته

برچسب ها
مطالب مرتبط
کاشان - خیابان شهید بهشتی - کوچه جمال آباد - دفتر نماینده مقام معظم رهبری و امام جمعه کاشان - کدپستی: ۸۷۱۴۶۷۸۳۸۹
تلفن: ۵۵۷۸۱۸۱ - ۵۵۷۸۸۸۸ - ۵۵۷۲۲۴۴ (۰۳۱)
نمابر: ۵۵۷۸۱۸۲ (۰۳۱)
© کلیه حقوق مادی و معنوی برای پایگاه اطلاع رسانی سفیر ولایت محفوظ است. استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.