بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ 

اَلْحَمْدُ وَ الثَّناءُ لِلِّهِ رَبِّ العالَمین وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا وَحَبیبِ قُلُوبِنا اَبی القاسِم المُصطَفی مُحَمَّد ص وَ عَلي اَهلِ بَيتِه الطَيّبين الطّاهِرين سِیَّما بَقیّةِ اللّهِ فی الاَرَضین وَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَي‌ أعْدآئِهِمْ أجْمَعينَ إلَي‌ يَوْمِ الدّين‌

 در دویست و پنجمین خطبه در کاشان مُکرَّم، روز بیست و پنجم اردی بهشت و بیست و هفتم ماه ذیقعده، ، و در آستانه شهادت امام جواد ع، خود و شما برادران و خواهران گرانقدر را به رعایت تقوای الهی، سفارش می کنم « اُوصیکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه ». در ادامه توصیه به تقوا در خطبه اول و بیان حکمت های نهج البلاغه، به حکمت صد و هفدهم نهج البلاغه رسیدیم. امیرالمومنین علی ع در این حکمت می فرماید « هَلَكَ فِيَّ رَجُلَانِ، مُحِبٌّ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ » دو نفر و دو دسته بخاطر من هلاک شدند « اینها جهنمی هستند » :
 ‌١_ کسی که دوست من باشد ولی در این دوستی غلوّ و افراط کند
 ‌٢ _ کسی که با من دشمن باشد و در این دشمنی کینه هم داشته باشد، دشمنِ کینه توز.
 
شرح این حکمت را با کمک ایت الله خویی در منهاج البراعه، جلد بیست و یک، صفحه صد و هشتاد و شرح ابن ابی الحدید، جلد پنج،  صفحه پنج، و ایت الله مکارم، محضر شما تقدیم می کنم. می فرمایند، غلوّ، یعنی تجاوز از حد و مقدار. غالی، یعنی کسی که در رابطه با اهل بیت عصمت و طهارت مطلبی را بگویند که اهل بیت به ان اعتقاد ندارند. ایت الله خویی در مثالی می فرمایند، در رابطه با دوازده امام، کسی قائل باشد که حضرت علی ع پیامبر است یا از پیامبر بالاتر است، و یا بگوید، حضرت علی ع، خدا می باشد. ایت الله مکارم می فرمایند، عده ای در عصر مولی امیرالمومنین علی ع می گفتند، خدا در جسم علی ع حلول کرده است. ان چه ما باید به ان اعتقاد داشته باشیم، ولایت مولی علی ع و یازده امام معصوم از فرزندان حضرت علی ع می باشد، این جزو واجبات، اصول و شرط ایمان مومنین است. این را باید داشته باشیم. 
محبّ غال چکار می کند؟ او بیش از این برای علی بن ابی طالب ع قائل باشد، مانند نبوت و خدایی

اما مبغض قال کسی که تفریط می کند و کینه توز است چکار می کند؟ این شخص امامت علی ع را بعد از پیامبر ص انکار می کند. برادران و خواهران، خوارج، مولی علی ع را لعن می کردند. نواصب مولی علی ع را نفرین می کردند. امروز در عربستان سعودی، کتب فضایل علی ع جمع می شود واجازه نشر داده نمی شود. ابن ابی الحدید می گوید، در زمان علی ع، عده ای قایل به خدایی علی ع شدند، حضرت انها را جمع کرد، توبه داد اما انها توبه نکردند، لذا فرمان مرگ انها را صادر کرد. توصیه به تقوا این خطبه این است : ما ولایت اهل بیت را داشته باشیم اما در حدّ و مرزی که خودشان فرمودند. نه افراط شود، که علی ع را از مرز ولایت به خدایی برسانیم و نه تفریط شود، که ولایت علی ع را اصلاً قبول نداشته باشیم. در اینجا، تذکری به بعضی از هئیات در کاشان، یا مشهد و یا شهرهای دیگر بیان می کنم، نقل شده است که « أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُه » در « عَبْدُهُ »ضمیر « هُ » به پیامبر ص بر می گردد. می گوئیم پیامبر ص عبد خداوند است. اما عده ای نعوذ بالله می گویند به علی ع بر می گردد این غلو است. ‌این توصیه به تقوا در خطبه اول بود. 


حجت الاسلام حسینی افزود : بحث اصلی و محوری و مستمر ما در خطبه ها ، قران است ، هفته قبل بخش اول ایه صد و هفتاد و هشت سوره بقره « ایه قصاص » را توضیح دادیم.امروز بخش دوم را شرح می دهیم. ایه می فرماید  «..... فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗ فَمَنِ اعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ » اگر قاتل را خانواده مقتول عفو کرد، باید از معروف تبعیت شود

نکات ایه : 


نکته اول : علامه طباطبایی ره در المیزان در رابطه با  «شَيْءٌ » در ایه « فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ » می فرماید، «شَيْءٌ » یعنی، چه تمام اولیای دم و چه بعضی از انها بگویند، قصاص را نمی خواهیم، قصاص ساقط می شود. بعنوان مثال، اگر فردی پدری که پنج فرزند و ولیّ دم دارد به قتل برسد، اگر یکی از فرزندان بگوید، قصاص نمی خواهم و عفو می کنم. «شَيْءٌ » یعنی، حتی اگر بعضی از اولیای دم عفو کنند،قاتل قصاص نمی شود و قصاص تبدیل به دیه می شود. پس«شَيْءٌ » تعمیم دارد، چه تمام حق و چه بعض حق اگر عفو کنند، تبدیل به دیه می شود

نکته دوم : علامه ره در رابطه با « مِنْ أَخِيهِ » می فرماید، تعبیر « اَخ » اثاره است و به معنی برانگیختن حس  محبت و رافت است . خانواده مقتول، می گویند، با قاتل برادر هستیم. نزد خداوند عفو از قصاص بالاتر و محبوب تر است.

نکته سوم : علامه ره در رابطه با« فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ » می فرماید، اگر عفو کردند، از معروف تبعیت شود. تبعیت از معروف به چه معنا می باشد؟ روایت می فرماید، وقتی قصاص تبدیل به دیه شد، تبعیت از معروف توسط قاتل یعنی، کسی که باید دیه را بدهد، خانواده مقتول را معطل نکند، تاخیر نداشته باشد و فورا پرداخت کند. « فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ » در رابطه با خانواده مقتول به این معنا می باشد، که شخصی که قرار است دیه بدهد را به عسر و حرج نیندازید. پس « فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ » هم مربوط به قاتل است و هم مقتول. قاتل را به عُسر و حرج نیندازیم و مهلت بدهیم و اگر قاتل پول دارد، خانواده مقتول را معطل نکند. 

نکته چهارم : در ادامه ایه می فرماید « ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ  » این تخفیف و رحمتی از جانب خداوند است. علامه طبرسی در مجمع البیان می فرماید، اهل تورات « پیروان حضرت موسی » قصاص و عفو داشتند اما دیه نداشتند. اهل انجیل « پیروان حضرت عیسی » عفو و دیه داشتند اما قصاص نداشتند. بعضی از مفسران قدیم و کسانی مانند، صاحب کنزالعرفان « که ایات الاحکام را نوشته » این بیان علامه طبرسی را دارند، اما ایت الله جوادی املی در تسنیم برای این دو مطلب نقض می اورد. ایت الله جوادی املی می فرماید، کسانی که می گویند، در تورات، دیه نبوده است، ایه ۴۵ سوره مائده را دقت کنند « وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ..... » ما در تورات نوشتیم که در مقابل جان، جان قصاص می شود و در پایان آیه می فرماید « فَمَن تَصَدَّقَ بِه  » این قسمت از ایه، عفو و صدقه و... در تورات را بیان کرده است. ایت الله جوادی می فرماید، کسانی که می گویند انجیل قصاص نداشته است، به ایه ١۴ سوره صف دقت کنند، قران می فرماید « قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ ۖ فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَكَفَرَتْ طَائِفَةٌ ۖ فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَىٰ عَدُوِّهِمْ » عده ای ایمان اوردند و عده ای کافر شدند، جنگی رخ داده است و در این جنگ، ما کسانی که حضرت عیسی را یاری کردند، تائید کردیم، ایت الله جوادی املی می فرماید، وقتی جنگ و دفاع در انجیل یک اصل مسلّم است، امکان ندارد خداوند برای آدم کشتن عمدی، غیر از عفو، حکمی مانند قصاص نداشته باشد. پس اصل این که خداوند در مورد قتل، قصاص، دیه و عفو را قرار داده است، این سه مورد، یک تخفیفی از جانب خداوند است 

نکته پنجم : در رابطه با « فَمَنِ اعْتَدَىٰ ». اگر تصمیم خانواده مقتول این شد که عفو کند و یا دیه بگیرد، و شخصی از خانواده مقتول، قاتل را به قتل برساند. در این مورد قران می فرماید « فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ ». امام صادق ع در روایتی می فرمایند، « هُوَ اَلرَّجُلُ  يَقْبَلُ  اَلدِّيَةَ أَوْ يَعْفُو أَوْ يُصَالِحُ ثُمَّ يَعْتَدِي فَيَقْتُلُ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ كَمَا قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ » كسی‌ است كه قبول کرد ديه را بگیرد يا عفو کند و يا روی مبلغی مصالحه نمودند، سپس تجاوز می‌‌كند و قاتل را می‌‌كشد. پس خداوند عز و جل فرموده است - عذابی‌ دردناك خواهد بود. علت و حکمت این را، ایت الله جوادی املی می فرمایند، این است که وقتی خانواده مقتول عفو و یا توافق بر دیه کردند، حق ولیّ دم ساقط می شود، و وقتی ساقط شد، اگر کسی برود و قاتل را بکشد، این دوباره قتل است و عذاب الیم دارد. 

نکته ششم : تذکر به قضات عزیز: به قضات عزیز تذکر می دهم، قاضی باید حکم خداوند را بیان کند. در ایات ۴۴ تا ۴٧ سوره مائده قران می فرماید « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ » اگر کسی به انچه خداوند نازل کرده است حکم نکند، این ها کافر هستند، در ایه ۴۵ می فرماید «وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » این ها ظالم هستند و در ایه ۴٧ می فرماید « وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ » اینها فاسق هستند. قضات، دادستان، رئیس دادگستری، مدیر کل دادگستری و تمامی قضات عزیز به این ایه دقت کنند. ایه نفرمود، حکم کنند به غیرِ « مَا أَنْزَلَ الله ». ایه می فرماید، حکم نکنند  « بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ». یعنی، حتی اگر سکوت کردند. یک مفسد امنیتی، اقتصادی و یا مفسد اخلاقی در شهر یا استان داریم، اگر قضات حکم نکنند « بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ » و سکوت کنند، این عناوین سنگین دامن انها را می گیرد

خدایا : ما را عالم و عامل به احکام دین قرار بده

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ :

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، اللَّهُ الصَّمَدُ ، لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ
برچسب ها