تاریخ خبر:۱۴۰۵ شنبه ۲۳ خرداد
متن کامل خطبه اول نماز جمعه : مورخ : ١۴٠۵/٣/٢٢
امام جمعه کاشان : یقینی ترین حقیقت، مرگ است
امام جمعه کاشان : هر موقع در تشییع جنازه ای شرکت کردید، فکر کنید خودتان در تابوت هستید، بعد در محضر الهی دادگاه تشکیل شده و محاکمه شده اید، اعمال نیک شما کم بوده است، می گوئید خدایا ما را برگردان به دنیا، و خداوند اجابت نموده و شما را به دنیا برگردانده است که کار خوب بیشتری انجام دهید. خندیدن، سخن لهو و لعب و کلام بغیر ذکر و دعا و استغفار، جزو مکروهات تشیبع جنازه می باشد.
متن کامل خطبه اول نماز جمعه : مورخ : ١۴٠۵/٣/٢٢
امام جمعه کاشان : مرگ یقینی ترین حقیقت است
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ
اَلْحَمْدُ وَ الثَّناءُ لِلِّهِ رَبِّ العالَمین وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا اَبی القاسِم المُصطَفی مُحَمَّد ص وَ عَلي اَهلِ بَيتِه الطَيّبين الطّاهِرين سِیَّما بَقیّةِ اللّهِ فی الاَرَضین وَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَي أعْدآئِهِمْ أجْمَعينَ إلَي يَوْمِ الدّين
در دویست و دهمین خطبه در کاشان مُکرَّم، تکریم شده امام باقر و امام صادق علیهم السلام با فرستادن علی بن باقر به منطقه، خود و شما برادران و خواهران را به رعایت تقوای الهی، سفارش می کنم « اُوصیکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه ». در ادامه توصیه به تقوا در خطبه اول و بیان حکمت های نهج البلاغه، به حکمت صد و بیست و دو نهج البلاغه رسیدیم. امیرالمومنین علی ع در این حکمت می فرماید « وَتبعَ جنازَة فَسَمَعَ رجلاً یَضحك، فقال علیه السلام : كَأَنَّ الْمَوْتَ فِيهَا عَلَى غَيْرِنَا كُتِبَ، وَ كَأَنَّ الْحَقَّ فِيهَا عَلَى غَيْرِنَا وَجَبَ، وَ كَأَنَّ الَّذِي نَرَى مِنَ الْأَمْوَاتِ سَفْرٌ عَمَّا قَلِيلٍ إِلَيْنَا رَاجِعُونَ، نُبَوِّئُهُمْ أَجْدَاثَهُمْ وَ نَأْكُلُ تُرَاثَهُمْ كَأَنَّا مُخَلَّدُونَ بَعْدَهُمْ، ثُمَّ قَدْ نَسِينَا كُلَّ وَاعِظٍ وَ وَاعِظَةٍ وَ رُمِينَا بِكُلِّ فَادِحٍ وَ جَائِحَةٍ » حضرت علی ع در تشیبع جنازه شخصی شرکت کردند، دیدند در تشییع جنازه شخصی می خندد، امام موعظه ای نمودند که این موعظه توصیه به تقوا در خطبه اول می شود. امام فرمودند، انگار، مرگ در این دنیا، بر غیر از ما نوشته و واجب شده است، انگار حق، که « یکی از مصادیق حق در زیارت ال یس امده است، وَاَنَّ الْمَوْتَ حَقُّ » بر غیر ما واجب شده است. انگار صاحب تشیبع، مسافری است که، مدت کوتاهی بگذرد، ما فکر می کنیم او می خواهد برگردد « امام شخص خندان در تشییع جنازه را توبیخ می کند ». ما این ها را در قبر می گذاریم، ارث انان را می خوریم، انگار، قرار است خودمان تا ابد، در دنیا بمانیم و مرگ برای دیگران است و برای ما نیست. هر خانم یا اقایی که ما را موعظه کند، فراموش می کنیم و از هر طرف هدف افات و بلای سنگین قرار می گیریم. مرگ را فراموش نکنیم و موعظه را بپذیریم. ابن ابی الحدید ذیل این حکمت، در شرح خودش در جلد هیجده، صفحه ٣١١ حدیثی را از امام مجتبی ع می اورد، امام حسن ع می فرماید « » هیچ مطلبی را ندیدم، که حق صد در صد باشد، که هیچ شکی در اتفاق افتادن ان نداریم، اما بر عکس شده است، شبیه ترین به باطل شده که اصلا چنین حقی اتفاق نمی افتد.
قطعی ترین اتفاق در زندگی من و شما که حتما اتفاق می افتد مرگ است، اما عجیب انست که نسبت به ان بی تفاوت هستیم. یقینی ترین اتفاق در زندگی مرگ است اما ان را جدی نمی گیریم. در ادامه و ذیل توصیه به تقوا آداب تشییع جنازه را بعنوان چند حکم شرعی از تحریرالوسیله امام ره و عروه الوثقی مرحوم سید، در بخش احکام اموات عرض می کنم. خواهران و برادران، ما که در تشیبع جنازه شرکت می کنیم، باید آدابی را رعایت کنیم.
١ _ ادب اول انست که، وقتی جنازه را دیدیم، بگوئیم، « إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ، الله اکبر، هذا ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلاّ إِیماناً وَ تَسْلِیماً » این همان وعده ای است که خدا و رسولش داده است. خدایا با دیدن این میّت، ایمان و تسلیم ما را زیاد کن
٢ _ موقع حمل جنازه، برای همه مومنین و مومنات طلب بخشش کنیم « اللّهُمَّ اغفِر لِلمُومِنینَ وَ المُومِنَاتِ »
٣ _ پیاده تشییع کنیم. سواره مکروه است مگر این که کسی عذر داشته باشد.
۴ _ جنازه را روی کتف و شانه ها، میّت حمل کنیم، نه وسیله نقلیه، مگر عذری مانند « بُعد مسافت، یا شخصیتی باشد که امکان ندارد همه روی کتف بگیرند » باشد
۵ _ ادب پنجم مهم است، خانم یا اقایی که میّت را تشییع می کند، « اَن یَکُونَ مُشَیّعً خَاشِعًا مَتفکراً، مُتصوراً.... » با خضوع باشد، فکر کند، تصور کند که خودش در تابوت حمل می شود. هر موقع در تشییع جنازه ای شرکت کردید، فکر کنید خودتان در تابوت هستید، بعد در محضر الهی دادگاه تشکیل شده و محاکمه شده اید، اعمال نیک شما کم بوده است، می گوئید خدایا ما را برگردان به دنیا، و خداوند اجابت نموده و شما را به دنیا برگردانده است که کار خوب بیشتری انجام دهید. خندیدن، سخن لهو و لعب و کلام بغیر ذکر و دعا و استغفار، جزو مکروهات تشیبع جنازه می باشد. اگر انسان این آداب را در تشییع جنازه شرکت کند « یُکتَب له مِائَةُ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَ يُمْحَى عَنْهُ مِائَةُ أَلْفِ سَيِّئَةٍ وَ يُرْفَعُ لَهُ مِائَةُ أَلْفِ دَرَجَةٍ » با هر قدم، صد هزار برای او می نویسند و صد هزار گناه از او محو می شود و صد هزار درجه به درجات شما اضافه می شود.
این هدیه خداوند به مومنی است که شما در تشییع شرکت کردید
این توصیه به تقوا در خطبه اول بود.
حجت الاسلام حسینی افزود : بحث اصلی و محوری و مستمر ما در خطبه ها ، قران است ، به ایه صد و هشتاد و یک سوره بقره رسیدیم، که بحث تغییر وصیت است، ایه می فرماید « فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » اگر کسی وصیت را تبدیل و تغییر دهد، بعد از انکه ان را شنید، گناه برای کسی است که این تغییر را انجام می دهد و خداوند می شنود و اگاه است بر کارهای شما
نکات ایه :
نکته اول :وصیت کننده تا زمانی که زنده هست، مجاز است هر تغییر و تبدیلی را در وصیت خودش انجام دهد. تا زمانی که وصیت کننده زنده هست، خودش می تواند وصیت را تغییر دهد. در جلسه قبل عرض کردیم، شما مجاز هستید یک سوم اموال خود را وصیت کنید، البته امیرالمومنین علی ع فرمودند، کمتر از « یک چهارم و.. » وصیت کنید بهتر است، بیشتر برای وارث بماند. فرض کنید، شخصی، ثلث یا یک چهارم از مال خود را وصیت نموده که با ان برای من به زیارت کربلا بروید، تا شخص زنده هست می تواند این را تغییر دهد. بعد از مرگ ان شخص هر تغییر و تبدیلی در وصیت حرام است، چه ان وصیت عهدی « دفن نمودن در مکانی مشخص » باشد و چه وصیت تملیکی « دادن مال به کسی ». این چه نوع حرامی است؟ این حرام، هم حرام تکلیفی است، یعنی عقاب دارد و هم حرام وضعی است. یعنی اگر در مسیر دیگری مصرف شود، تغییر دهنده ضامن است. و باید غرامت بدهد
نکته دوم : چند مصداق از تبدیل وصیت را با استفاده از روایات عرض می کنم. بعضی افراد، تمام وصیت و بعضی بخشی از وصیت را عمل می کنند، بعضی وقت ها شهادت را کتمان می کنند. چند نمونه را عرض می کنم.
١ _ در اصول کافی جلد هفت صفحه شانزده امده است، ریان بن شبیب که از اصحاب است، می گوید از امام رضا ع سوال کردم « سَئلتُ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَقُلْتُ إِنَّ أُخْتِي أَوْصَتْ بِوَصِيَّةٍ لِقَوْمٍ نَصَارَی ، وَ أَرَدْتُ أَنْ أَصْرِفَ ذَلِكَ إِلَی قَوْمٍ مِنْ أَصْحَابِنَا مُسْلِمِينَ فَقَالَ أَمْضِ اَلْوَصِيَّةَ عَلَی مَا أَوْصَتْ بِهِ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَی فَإِنَّمٰا إِثْمُهُ عَلَی اَلَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ » خواهری دارم که وصیت کرده مقداری از اموالش را به یک مسیحی بدهم، اما من اراده کرده ام. که پول را در بین اصحاب مسلمان مصرف کنم. نظر شما چیست؟ امام فرمودند، وصیت را همانگونه که وصیت کننده گفته، عمل کن، مگر نشنیده ای که خداوند فرموده، تبدیل و تغییر وصیت گناه است. ممکن است تعجب کنید، عمل به وصیت برای مسیحی یا یهودی را باید عمل کنیم؟ ایت الله جوادی املی در تسنیم جلد نه صفحه ٢۴٨ می فرماید، اگر مسیحی یا یهودی فقیر باشد، وصیت به نفع او نافذ است و عبادت است، زیرا این ها در حکومت اسلامی زندگی می کنند وظیفه دولت اسلامی، بهبود وضع معیشت برای همه است هر چند مسلمان نباشند. ، سپس ایت الله جوادی املی به روایتی که در وسایل الشیعه جلد پانزده صفحه شصت و شش که فرمایشی از امیرالمومنین علی ع می باشد استناد می کنند:
امام، پیرمرد مسیحی را دیدند که گدایی می کنند، فرمودند« اسْتَعْمَلْتُمُوهُ حَتَّی إِذَا کَبِرَ وَ عَجَزَ مَنَعْتُمُوهُ أَنْفِقُوا عَلَیْهِ مِنْ بَیْتِ الْمَالِ » شما او را بکار گرفتید و در تمام دوران جوانی کار کرد و الان که عاجز شده چیزی به او نمی دهید، از بیت المال به او مبلغی بدهید.
شاهد دوم، ماجرای خانواده ممتاز امیرالمومنین علی ع و صدّیقه طاهره س است، که در سوره دهر ایه ٨ امده است « وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا » مرحوم صاحب مجمع در جلد ده صفحه ۶١١ می فرماید، اسیری که موقع افطار، امیرالمومنین علی ع، صدّیقه طاهره س، امام حسن و امام حسین علیهما السلام و فضّه خادمه، نان خود را به او دادند، اسیری از کفار بود. اهل بیت، افطار خود را به اسیر کافر دادند
٢ _ نمونه دوم برای تغییر وصیت که حرام است را عرض می کنم. محمد بن مارد می گوید، محضر امام صادق ع امدم و گفتم، « مُحَمَّدِ بْنِ مَارِدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ رَجُلٍ أَوْصَی إِلَی رَجُلٍ وَ أَمَرَهُ أَنْ يُعْتِقَ عَنْهُ نَسَمَةً بِسِتِّمِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ ثُلُثِهِ فَانْطَلَقَ اَلْوَصِيُّ فَأَعْطَی اَلسِّتَّمِائَةِ دِرْهَمٍ رَجُلاً يَحُجُّ بِهَا عَنْهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ ، أَرَی أَنْ يَغْرَمَ اَلْوَصِيُّ سِتَّمِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ مَالِهِ وَ يَجْعَلَهَا فِيمَا أَوْصَی اَلْمَيِّتُ فِي نَسَمَةٍ » شخصی از ثلث مال خودش، وصیت کرده،که یک برده ای را در راه خدا ازاد کند و ششصد درهم هم گذاشته است، اما وصیّ، وصیت را تغییر داده و بجای ازاد کردن برده، حج انجام داده است.
امام فرمود، ان وصیّ که وصیت را تغییر داده است ضامن است و باید از پول خودش، ششصد درهم را بدهد و برده ازاد کند. نباید وصیت را تغییر داد
نکته سوم :« فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ ». با توجه به«سَمِعَه » شاید انسان، فکر کند باید در جلسه وصیت کردن حاضر باشد و وصیت را شنیده باشد؟ بزرگان می فرمایند، نه. منظور اگاه شدن از وصیت است. شما اصلاً، نبودید، اما اگاه می شوید از وصیت، یا متن وصیت نامه را مطالعه می کنید، یا چند نفر شهادت می دهند یا شیوع پیدا می کند، شیوعی که مفید علم باشد برای انسان، این می شود« فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ ».
نکته چهارم : شخص وصیت نمود که قرض دارم و فرزندانم قرض را بدهند. در وصیت نامه می نویسد که ده میلیون به فلان شخص بدهکار هستم. اما فرزندان گوش نمی کنند. سوال این است، ایا کسی که این وصیت را کرده و فرزندان عمل نکرده اند، ایا ان میّت، در قبر رها می شود و مدیون نیست؟
١ _ مرحوم طبرسی، صاحب مجمع البیان می فرماید، بله. همین که ان شخص وصیت نمود، دیگر ذمّه او بری می شود، ولو اینکه ان وصیت، را عمل نکنند، و این باطل می کند، قول کسانی که می گویند، اگر وارث، به وصیت گوش نکند و قرض را ندهند میّت در قبر گرفتار است. اینطور نیست، ذمّه میّت بری می شود.
٢ _ ایت الله جوادی املی می فرماید، نه. قرض های میّت دو بخش است:
_ بخشی از بدهی حال بوده است، یعنی وقت ان رسیده بوده است و باید پرداخت می کرده است، قرضی که زمان ان رسیده، باید در زمان حیات می داده و اگر وصیت نماید و فرزندان گوش نکنند، در قبر گرفتار است.
_ بخشی از قرض برای اینده است، وصیت می کند به فرزندان و همسر که پرداخت کنند، با مردن ان شخص، ان قرض حال می شود و باید فرزندان پرداخت کنند، و اگر فرزندان عمل نکنند، میّت در قبر گرفتار نیست و دلیل ان، روایت امام جواد ع است. امام جواد ع به، جعفر و موسی می نویسند « كَتَبَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِلَی جَعْفَرٍ وَ مُوسَی..... وَ اِحْذَرَا أَنْ لاَ تَكُونَا بَدَّلْتُمَا وَصِيَّتَهُمَا وَ لاَ غَيَّرْتُمَاهَا عَنْ حَالِهَا لِأَنَّهُمَا قَدْ خَرَجَا مِنْ ذَلِكَ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ صَارَ ذَلِكَ فِي رِقَابِكُمَا » بپرهیزید، مبادا وصیت پدر و مادر را تغییر دهید. مراقب باشید، با این وصیتی که نمودند برای اینده، او از ذمه بری می شود و قرض بر عهده شما می باشد زيرا والدين شما با اين وصيت از دنيا رفتهاند - خداوند از آنان راضی باشد - و اين امر بر عهده شما قرار گرفت.
نکته پنجم : « إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ». خداوند می شنود. شنیدن خدا یعنی چه؟ چند تفسیر امده است. خداوند انچه را وصیت کننده به عدالت یا خدا ناکرده به ظلم وصیت کرده را می شنود، و خداوند « عَلِيمٌ » است. علیم یعنی خداوند می داند، ایا فرزندان وصیت والدین را درست عمل کردند یا تبدیل کردند
خدایا : ما را اشنا و عامل به احکام دین خودت، از جمله بحث وصیت قرار بده
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ :
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، اللَّهُ الصَّمَدُ ، لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ