خطبه اول نماز جمعه : مورخ : ١۴٠۵/٠٨/٢٩
امام جمعه کاشان : عدم یادگیری مسائل شرعی در داد و ستد، باعث، غوطه ور شدن انسان در شبهات و هلاکت او می شود
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ
اَلْحَمْدُ وَ الثَّناءُ لِلِّهِ رَبِّ العالَمین وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا اَبی القاسِم المُصطَفی مُحَمَّد ص وَ عَلي اَهلِ بَيتِه الطَيّبين الطّاهِرين سِیَّما بَقیّةِ اللّهِ فی الاَرَضین وَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَي أعْدآئِهِمْ أجْمَعينَ إلَي يَوْمِ الدّين
در دویست و سی یکمین خطبه در کاشان مکرّم ، روز دهم جمادی الثانی، بیست و نهم آبان ماه خود و شما برادران و خواهران گرانقدر را به رعایت تقوای الهی، سفارش می کنم . « اُوصیکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه ». چشم، زبان، گوش، دامن و شکم و افکار خود را از گناه حفظ کنیم. در ادامه توصیه به تقوا در خطبه اول و بیان حکمت های نهج البلاغه، به حکمت صد و سی و یکم نهج البلاغه از مصادیق تقوا رسیدیم. بخش اول را در خطبه قبل توضیح دادم. در ادامه این حکمت حضرت علی ع می فرماید، « إِنَّ الدُّنْيَا دَارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَهَا وَ دَارُ عَافِيَةٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنْهَا وَ دَارُ غِنًى لِمَنْ تَزَوَّدَ مِنْهَا وَ دَارُ مَوْعِظَةٍ لِمَنِ اتَّعَظَ بِهَا » برادران و خواهران، دنیا ، سرای صدق و راستی است، برای کسی که صدق را از دنیا بپذیرد. دنیا خانه تندرستی است، برای کسی که دنیا را بشناسد. دنیا خانه ثروت و بی نیازی است، برای کسی که از دنیا توشه بردارد. دنیا، خانه پند است، برای کسی که از دنیا پند بگیرد. جناب ابن میثم در شرحشان بر نهج البلاغه می فرماید، این که امام می فرماید، دنیا سرای صدق است برای کسی که صدق را بپذیرد، یعنی، دنیا با زبان حال، به همه من و شما خبر داده که من ماندنی نیستم، وقتی پدربزرگ و مادر بزرگ، پدر و مادر ما از دنیا می روند، دنیا فریاد می زند، من ماندنی نیستم. دنیا افت های خودش را به ما می گوید، که گناه باعث چه شرّی می شود. دنیا خانه بی نیازی است،اگر کسی از این چند سال عمر خودش، تقوا را بردارد، برای ابدیت خودش می تواند، غنا و بی نیازی را فراهم کند. دنیا موعظه هست برای کسی که پند بگیرد، هر کسی به این دنیا نگاه کند، می بیند که در فصل بهار، گیاه می روید و در فصل پائیز و زمستان، برگ ها می ریزند، این موعظه دنیا برای ما می باشد، اگر ما اهل عبرت و پندگیری باشیم، دنیا با زبان حال خودش ما را موعظه می کند و این ما هستیم که باید موعظه را بپذیریم و برای ابدیت خودمان توشه برداریم.
حجت الاسلام حسینی افزود : بحث اصلی و محوری و مستمر ما در خطبه ها ، قران است ، به ایه صد و هشتاد و هشت سوره بقره رسیدیم، در دو خطبه قبل در رابطه با این ایه صحبت کردیم و امروز بخش سوم از این ایه را توضیح می دهیم. قران می فرماید « وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ » در معامله هایتان، حرام خواری نکنید. دو مصداق را عرص کردم :
• رشوه: که به حاکم و قاضی داده می شود که حقی را نا حق کند. پیامبر ص می فرماید، کسی که رشوه می دهد، بوی بهشت را استشمام نمی کند، در حالی که از فاصله پانصد سالی بوی بهشت به مشام می رسد.
• غصب : از جمله، غصب زمین، همسایه نسبت به همسایه، پیامبر ص می فرماید « مَنْ خَانَ جَارَهُ شِبْراً مِنَ الْأَرْضِ ، جَعَلَهُ اللَّهُ طَوْقاً فِي عُنُقِهِ مِنْ تُخُومِ الْأَرْضِ السَّابِعَةِ ، حَتَّى يَلْقَی اَللَّهَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ مُطَوَّقاً » کسی که به اندازه یک وجب ، نسبت به همسایه خودش خیانت کند و زمین او را غصب کند، خداوند، روز قیامت، ان غصب را، از عمق و طبقه زمين هفتم طوق گردنش قرار می دهد، تا با همان طوق دور گردن، در روز قيامت خدا را ملاقات می كند، مگر این كه توبه كند و حق الناس را برگرداند.
• مصداق سوم که کم فروشی است، را در این خطبه عرض می کنم.
نکات ایه :
نکته اول : خداوند در سوره مطففین بصورت مفصل اورده است. « وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ » وای به کسانی که کم فروشی می کنند. در تفسیر کشّاف زمخشری، از اهل سنت، در جلد چهارم و در تفسیر قمّی در جلد دوم، از تفاسیر اهل شیعه. امده است، زمانی که پیامبر ص، به یثرب تشریف اوردند، هنوز این سوره نازل نشده بود. مردم مدینه، کم فروش ترین افراد و بسیار بد معامله بودند. حتی زمخشری می گوید، انها دو پیمانه داشتند. موقع خرید محصول از کشاورز، یک پیمانه داشتند، و موقع فروش محصول به دیگران، پیمانه کوچکتر و کمتری داشتند. مشابه این را، مرحوم قمّی هم اورده اند« نَزَلَتْ عَلَی نَبِيِّ اَللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حِينَ قَدِمَ اَلْمَدِينَةَ وَ هُمْ يَوْمَئِذٍ أَسْوَأُ اَلنَّاسِ كَيْلاً، بدترین مردم از نظر کیل و پیمانه بودند. ».
ایت الله جوادی املی در تسنیم جلد هفتاد و نهم ذیل سوره مطففین، می فرماید، این کم فروشی فقط در معاملات و داد و ستد نیست. مدیری که در مدیریت خودش ضعیف باشد، دانش اموز، دانشجو و یا طلبه ای که خوب درس نخواند. معلم و مدرّسی که خوب پژوهش نکند. سخنرانی که بدون مطالعه سخنرانی کند. در هر شغلی، به اقتضای ان شغل، اگر به وظیفه وجدانی خودش عمل نکند، برای ان شغل، کم گذاشته است. این برداشت یک مفسر قران و یک فقیه است.
نکته دوم : راهکار از بین بردن کم فروشی چیست؟ چند راهکار را بیان می کنم.
راهکار اول :قران در ایه چهارم و پنجم سوره مطففین، راهکار از بین بردن کم فروشی را معادباوری بیان می فرماید « أَلَا يَظُنُّ أُولَٰئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ، لِيَوْمٍ عَظِيمٍ » کسانی که در شغل خودشان، کم می گذارند، ایا گمان ندارند، که قیامتی وجود دارد. یقین و حتمی نمی گوید، بلکه می فرماید، گمان، هفتاد درصد ».
راهکار دوم : روایت حضرت علی ع است. امیرالمومنین علی ع در نامه شصت و نه نهج البلاغه می فرماید « إِيَّاكَ وَ مَقَاعِدَ الْأَسْوَاقِ فَإِنَّهَا مَحَاضِرُ الشَّيْطَانِ » یکی از جاهایی که شیطان در انجا حاضر است، بازار است، تا مردم کم فروشی کنند.
راهکار سوم : امام باقر ع در روایتی که در بحارالانوار علامه مجلسی ره، جلد هشتاد و چهار صفحه یازده امده است، می فرمایند « شَرُّ بِقاعِ الأرضِ الأسواقُ ، وهُومَيدانُ إبليسَ ، يَغدُو بِرايَتِهِ ، ويَضَعُ كُرسِيَّهُ ، ويَبُثُّ ذُرِّيَّتَهُ ، فَبَينَ مُطَفِّفٍ في قَفيزٍ ، أو طائشٍ في ميزانٍ ، أو سارِقٍ في ذِراعٍ ، أو كاذِبٍ في سِلعَتِهِ » بدترين جاى زمين بازارهاست ؛ بازار ميدان ابليس است « البته من روایت بازار اسلامی را عرض می کنم » صبح پرچم خود را در بازار نصب مى كند و تخت خود را در انجا مى گذارد و فرزندانش را در همه سوی بازار مى پراكند : به عده ای می گوید پيمانه را كم بدهید « بجای هزار گرم، نهصد و نود و هشت گرم، نهصد و شصت گرم، وزن نان را کمتر کنید » یا این كه ترازو را سبك بگیرند، و یا در متر کردن دزدى كند، يا برای فروش کالا به دروغ متوسل مى شود . این چند مورد مصداق بود که امام باقر ع برای حضور شیاطین و کم فروشی ذکر کرده اند.
راهکار چهارم : یادگیری مسائل شرعی است. در اصول کافی روایت امده، امیرالمومنین علی ع به بازار می امدند و بازاریان را مخاطب قرار می دادند و می فرمودند « يا مَعْشَرَ التُّجّارِ، اَلْفِقْهُ ثُمَّ الْمَتْجَرُ اَلْفِقْهُ ثُمَّ الْمَتْجرُ، اَلْفِقْهُ ثُمَّ الْمَتْجَرُ » اول مسئله شرعی را یاد بگیرید و بعد تجارت کنید.
راهکار پنجم : پیامبر ص می فرماید، صادق باشید. شیطان دروغگویی را ترویج می کند و پیامبر ص امین بودن و صادق بودن، تاجر محترم را.« التاجرُ الأمينُ الصَّدُوقُ والُسلم مع الشهداءِ یوم القیامه » ،کسی که امین باشد و راست بگوید و مسلمان واقعی باشد در روز قیامت با شهدا محشور می شود. بازار محل حضور شیطان بود، اما اگر بازاری محترم، اهل صداقت و امانت و مسلمان واقعی باشد. با شهدا محشور می شود.
راهکار ششم:در وسائل الشیعه جلد دوازده امده است که، امام صادق ع می فرمایند « مَن أرادَ التّجارةَ فلْيَتَفقَّهْ في دِينِهِ لِيَعلمَ بذلكَ ما يَحِلُّ لَهُ مِمّا يَحْرُمُ علَيهِ ، و مَن لَم يَتَفقّهْ في دِينِهِ ثُمّ اتّجَرَ تَورَّطَ الشُّبُهاتِ » هر کس می خواهد تجارت کند، مسائل تجارت را یاد بگیرد، بداند چه چیزی حلال و چه چیزی حرام است، بداند چگونه معامله کند. اگر کسی در معاملات مسائل شرعی را یاد نگیرد، در گرداب شبهات غوطه ور و هلاک می شود. ضمناً اسلام به ما یاد می دهد، در وزن، کم نگذاریم، بلکه مقداری بیشتر بگذاریم. پیامبر ص فرماید « إذا وَزَنْتُم فأرْجِحوا » وقتی وزن می کنید، به نفع مشتری، مقداری سنگین تر بگیرید. این ها باعث می شود، بازار ما، بازاری شود که امام زمان عجل الله تعالی فرجه در مغازه بیاید و با مغازه دار سلام داشته باشد.
خدایا: ما، اطرافیان، بازار و همه ما را با احکام دین اشنا و عامل به ان قرار بده
بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ
وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ