خطبه اول نماز جمعه  : مورخ : ١۴٠۵/٠٧/١٠

امام جمعه کاشان: دعای پدر و مادر در حق فرزندان، مانند دعای پیامبران مستجاب است

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

اَلْحَمْدُ لِلِّهِ رَبِّ العالَمین وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا اَبی القاسِم المُصطَفی مُحَمَّد ص وَ عَلي اَهلِ بَيتِه الطَيّبين الطّاهِرين سِیَّما بَقیّةِ اللّهِ فی الاَرَضین وَ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَي‌ أعْدآئِهِمْ أجْمَعينَ إلَي‌ يَوْمِ الدّين‌

در دویست و بیست و چهارمین خطبه در کاشان مکرّم ،  خود و شما برادران و خواهرانم را به رعایت تقوای الهی، سفارش می کنم . « اُوصیکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه ». در ادامه توصیه به تقوا در خطبه اول و بیان حکمت های نهج البلاغه، به حکمت صد و بیست و شش نهج البلاغه از مصادیق تقوا رسیدیم. این حکمت چند بخش دارد ، چهار بخش این حکمت را عرض کردم و امروز، بخش پنجم  این حکمت را بیان می کنم، حضرت امیرالمومنین علی ع می فرمایند « وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَنْكَرَ النَّشْأَةَ الْأُخْرَى وَ هُوَ يَرَى النَّشْأَةَ الْأُولَى » من تعجب می کنم از کسی که نشئه اخری یعنی معاد و قیامت را انکار می کند در حالی که نشئه اُولی، یعنی دنیا را می بیند. مرحوم مغنیه شارح نهج البلاغه در جلد چهار تفسیر فی ظلال می فرماید، اگر کسی معاد را انکار کند، یعنی قدرت خداوند را انکار می کند و انکار قدرت خدا به انکار خودِ خدا بر می گردد. یعنی خدا نمی تواند ما را از قبر به قیامت عود بدهد. مو چون قدرت که از صفات خداوند است، و صفات خدا با ذات خدا عین هم هستند پس منکر اصلِ خدا می شود.  قران کریم ایه ۶٧ سوره مریم استدلال می اورد می فرماید « أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا » مگر انسان نمی بیند و بخود تذکر نمی دهد که ابتدا ما او را خلق کردیم، او چیزی نبود. ما نبوده ایم و خدا ما را خلق کرده است. فرزند شما، قبل از تولد نبوده و خداوند به او وجود داده است. در تفسیر تسنیم جلد ۵٣ ایت الله جوادی املی ذیل این ایه می فرماید، اگر کسی خالقیت خداوند را قبول داشته باشد، این ایه جدال احسن است برای او. تو که خالقیت خداوند و خلق اول را قبول داری چگونه می گویی، خداوند نمی تواند دوباره معاد را ایجاد کند. باز قران در ایه ٢٧ سوره روم می فرماید « وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ » خدا، ان خدایی است که ابتدا، مخلوقات را ایجاد کرد و دوباره انها را بر می گرداند برای خدا آسان تر است. این سوال وجود دارد که « أَهْوَنُ، آسان تر بودن » به چه معنا می باشد؟ ایت الله جوادی املی در تسنیم جلد ۶۴ می فرماید، خدا مانند من و شما نیست. صفات خدا، کامل ترین است. قدرت خدا در نهایت است. صفات خدا و علم باریتعالی اصلا حدّ ندارد و نامحدود است، قدرت خدا هم نامحدود است. لذا اگر می فرماید، « اسان تر» است، برای افراد معمولی است. برای افراد عادی با قطع نظر از ارتباط با باریتعالی، هر کننده کاری « ساخت خانه توسط بنّا، آشپزی یک خانم و یا دوختن لباس توسط یک خیاط » انحام یک کار برای بار دوم، از بار اول آسان تر است. خدا از زبانِ ما، سخن گفته است، ولی برای باریتعالی، خلق اول، با خلق دوم و دهم و... ، اسان است. برادران و خواهران، معاد را فراموش نکنیم. خداوند ما را یک بار خلق کرده است و وقتی از دنیا رفتیم، خداوند قادر است بر خلق مجدد و باید برای حساب اماده شویم. « وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَنْكَرَ النَّشْأَةَ الْأُخْرَى وَ هُوَ يَرَى النَّشْأَةَ الْأُولَى » من تعجب می کنم از کسی که نشئه اخری یعنی معاد و قیامت را انکار می کند در حالی که نشئه اُولی، یعنی دنیا را می بیند. پس به فکر نشئه آخرت باشیم.


این توصیه به تقوا در خطبه اول بود.

حجت الاسلام حسینی افزود : بحث اصلی و محوری و مستمر ما در خطبه ها ، قران است ، به ایه صد و هشتاد و شش سوره بقره رسیدیم، بسیار ایه مهمی است. قران می فرماید « وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ » اگر بندگان من از منِ خدا سوال کردند، من نزدیک هستم. من جواب می دهم، دعای کسی که بخواند، وقتی که من را بخواند. پس اجابت کنید من را و ایمان بیاورید به من. تا انشاء الله به صراط مستقیم ارشاد شوید

نکات ایه :

نکته اول : در رابطه با شان و ماجرای نزول ایه است. مرحوم طبرسی در مجمع البیان، جلد یک صفحه پانصد می فرماید، شخصی از بادیه خدمت پیامبر ص رسید و گفت « أَقَرِیبٌ رَبُّنَا فَنُنَاجِیَهُ أَمْ بَعِیدٌ فَنُنَادِیَهُ » ربّ ما، نزدیک است که با او نجوا و صحبت کنم یا دور است که ندا بدهم و فریاد بزنم؟ این ایه در سوال این شخص نازل شد که قران می فرماید « وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ  » من نزدیک هستم، جواب می دهم.

نکته دوم :  « إِنِّي قَرِيبٌ » من نزدیک هستم. خداوند به ما نزدیک است. دقت کنید، خدا به ما نزدیک است، ممکن است ما بخدا نزدیک نباشیم. ایت الله جوادی املی ذیل این ایه می فرماید،« إِنِّي قَرِيبٌ » من به بندگانم نزدیک هستم، نفرمود، بند ه ها هم به من نزدیک هستند، این بستگی به خودشان دارد « إِنِّي قَرِيبٌ » یعنی خداوند به کسی که دعا می کند نزدیک است. ما باید چکار کنیم. که بخدا نزدیک باشیم و این ارتباط دو طرفه باشد؟ ایت الله جوادی املی در جلد نه صفحه ۴٢۶ با استفاده از روایات چند نکته را می اورند:

١ _  انجام واجبات. روایت داریم که می فرماید « ما يَتَقَرَّبُ إلَيَّ عَبدٌ مِن عِبادِي بشيءٍ أحَبّ إلَيَّ ممّا افتَرَضتُ علَيهِ » بنده به منِ خدا، تقرّب پیدا نمی کند مثل انجام واجبات. انجام واجبات بسیار مهم است. خواهران و برادران، نمازی که در پنج وعده می خوانید. حجابی که خواهران بزرگوار رعایت می کنند. پوششی که آقایان رعایت می کنند. این باعث قرب انسان بخدا می شود

٢ _ اعتقاد به ربوبیّت خدا. خدا دارد این عالم را می چرخاند. « وَ یَتَوَسّلُ اِلَیکَ بِرُبُوبیّتک » خدایا من، ربّ بودن تو را وسیله می گیرم. که به تو نزدیک شوم، زیرا خداوند در ایه ٣۵ سوره مائده می فرماید با وسیله به من نزدیک شوید « وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ ». دعای کمیل، به ما کُد می دهد که وقتی می خواهیم بخدا نزدیک شویم از اسم ربّ استفاده کنیم « یا رَبِّ یا رَبِّ یا رَبِّ  » یا وقتی می گوئیم « رَبَّنا » ، این اسم، ما را به باریتعالی نزدیک می کنم.

٣ _ اقرار به گناه. خصوصا در جای خلوت، سحر و یا نیمه شب، وضو بگیریم و در سجده گذشته خود را بیاد بیاوریم. « فَقَدْ جَعَلْتُ الْإِقْرَارَ بِالذَّنْبِ إِلَيْكَ وَسِيلَتِي » من اقرار به گناه را وسیله قرار دادم تا به تو نزدیک شوم. این بیان مناجات شعبانیه است. انسان اقرار و اعتراف به گذشته خودش داشته باشد که من از عمر خودم بد استفاده کردم. هر جا امر کردی من خلاف دستور تو عمل کردم. دستورات تو را هتک کردم، البته هر کس به اندازه خودش

۴ _ ولایت محمد و آل محمد. « وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ ».در بحارالانوار جلد بیست و پنج صفحه بیست و سه، ائمه فرمودند،  « نحن الوسیله الی الله » واسطه امیرالمو منین علی ع، فاطمه زهرا س و... است. ما این واسطه ها را داریم ما حضرت رقیه، حضرت علی اصغر، حضرت محسن ِشش ماهه حضرت زهرا س، حضرت معصومه، حضرت علی ابن امام محمد باقر ع، و برادرشان، سلطان محمود و امام زادگانی که در سراسر کشور هستند. را داریم. این وسایل را هیچ کس ندارد. ما چقدر می توانیم با کمک چهارده نور پاک و امامزادگان خود را به خدا نزدیک کنیم

نکته سوم :بسیار در منابر شنیده ایم، مرحوم علامه طباطبایی ره در المیزان جلد دوم صفحه ٣١ می فرماید، هیچ ایه ای در قران نداریم که خداوند در یک ایه هفت بار خودش را با ضمیر متکلم « ی » معرفی کند. و این تنها ایه در قران است. هفت بار عبارتند از :

عِبَادِي، بندگان من
عَنِّي، از من.
فَإِنِّي، همانا من
‏ أُجِيبُ، من جواب می دهم.
‏ إِذَا دَعَانِ، وقتی من را بخوانند
‏ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي، من را اجابت کنید
‏وَلْيُؤْمِنُوا بِي، به من ایمان بیاورید. هفت بار خداوند، خودش را با مهربانی به ما معرفی کرده است، و این نهایت لطف خداوند است.
‏
نکته چهارم : علامه ره در المیزان جلد دوم و ایت الله جوادی املی در تسنیم می فرمایند، خداوند، نهایت لطف خودش، به کسی که دعا می کند و درخواستی را نسبت بخدا مطرح می کند، در این ایه بیان نموده است غیر از این هفت مورد، هفت نکته دیگر را از اهتمام خدا به دعا کننده. دعا اینقدر در پیشگاه خدا ارزش دارد. لذا روایت داریم، موقعی که نماز شما تمام شد، فورا محل نماز را ترک نکنید، چند دقیقه از خدا درخواست داشته باشیم، با خدا صحبت کنیم. دعا کنیم خصوصا نسبت به فرزندانمان. در سجده، برای سعادت دختر و پسر خودمان دعا کنیم. و از خدا درخواست کنیم. دعای پدر و مادر در حق فرزندان، مانند دعای پیامبران مستجاب است. ان هفت نکته را عرض کنم. علامه ره می فرماید،

١ _خداوند در این ایه می توانست بصورت غایب مطرح کند ولی بصورت متکلم، خودِ خداوند با ما صحبت می کند. کمال عنایت خداوند است. اگر بندگان سوال کردند، من نزدیک هستم. خدا با ما صحبت می کند

٢ _ خداوند فرمود« إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي» اگر بندگانم سوال کردند، نفرمود« إِذَا سَأَلَكَ الناس » بنده من. ما بنده خدائیم، خدا خالق ما می باشد و ما را دوست دارد. بندگانم وقتی سوال کردند. عنایت خدا را بیشتر می کند.

٣ _ مانند سوره کافرون نفرمود « قُل » یا رسول الله، تو به انها بگو. حتی پیامبر ص را کنار گذاشت و مستقیم خودش با ما صحبت می کند. واسطه را، اگر چه پیامبر ص مهربان است را حذف نمود.

۴ _  با حرف « اِنَّ » خداوند تاکید می کند. اگر بندگانم از من سوال کردند. خداوند نفرمود « قَرِيبٌ » بلکه فرمود « إِنِّي » تاکید فرمود

۵ _ خداوند می توانست فعل بیاورد، مثلا بفرماید « انا اقرب » بلکه صفت اورده است« قَرِيبٌ ». علامه ره می فرماید، وقتی صفت بجای فعل می اید،  دلالت می کند که ان صفت تقرب دارد، ان صفت ثابت است و دوام دارد. « اِنّی قَرِيبٌ ».همیشه و ثابت است. نزدیکی خداوند به ما دوام دارد

۶ _ سپس فعل مضارع « اُجیبُ » را اورده است. به ما می فهماند که، اجابت باریتعالی، استمرار دارد. اگر یک بار جواب ما را داد، این نیست که دیگر جواب ندهد. مانند ما انسان ها نیست. جواب های خدا به دعاهای ما استمرار دارد

٧ _ خداوند فرمود « أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ  »علامه می فرماید اگر « إِذَا دَعَانِ » نمی امد و فقط« أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ » بود. من جواب می دهم، دعای کسی را که دعا کند. هیچ نیازی نبود که بفرماید« إِذَا دَعَانِ » وقتی من را بخواند، اما « إِذَا دَعَانِ » را اورده است، که اصلا، بین دعا، هیچ شرط و قیدی وجود ندارد، برای این که خداوند جواب بدهد. این خدای مهربان ما می باشد.

خدایا : ما را با این خدای مهربان آشتی و شاکر او قرار بده


بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ